Polskie banki zaczęły wyraźnie ostrożniej podchodzić do udzielania kredytów klientom indywidualnym. Z najnowszego raportu Narodowego Banku Polskiego, opublikowanego 2 listopada 2026 roku, wynika, że w III kwartale instytucje finansowe zaostrzyły kryteria udzielania kredytów gotówkowych i mieszkaniowych. Szczególnie duża zmiana dotyczy finansowania konsumpcyjnego, w przypadku którego saldo odpowiedzi banków dotyczących polityki kredytowej wyniosło aż -65%. Jednocześnie część instytucji zmniejszała maksymalne kwoty kredytów i podnosiła marże dla klientów ocenianych jako bardziej ryzykowni.
Inaczej wygląda sytuacja przedsiębiorstw. W tym samym okresie banki łagodziły wymagania wobec firm, obniżały marże, ograniczały niektóre koszty pozaodsetkowe i zmniejszały wymagania dotyczące zabezpieczeń. Najnowsze badanie pokazuje również istotną zmianę na rynku hipotecznym: po trzech kwartałach wzrostu banki odnotowały spadek popytu na kredyty mieszkaniowe. Na ostatnie miesiące 2026 roku przewidują utrzymanie większości kryteriów udzielania finansowania, dalszy spadek zainteresowania hipotekami oraz wzrost popytu na kredyty konsumpcyjne i firmowe.
NBP opublikował nowy raport o kredytach. Banki zaostrzyły wymagania wobec gospodarstw domowych
2 listopada Narodowy Bank Polski przedstawił raport „Sytuacja na rynku kredytowym – wyniki ankiety do przewodniczących komitetów kredytowych, IV kwartał 2026 r.”. Badanie zostało przeprowadzone na początku października wśród 23 banków, których łączny udział w portfelu należności sektora bankowego od przedsiębiorstw i gospodarstw domowych wynosi około 90%. Instytucje oceniały zmiany zaobserwowane w III kwartale oraz przedstawiały przewidywania na IV kwartał. Jest to więc badanie obejmujące znaczącą część polskiego rynku, ale nie zestawienie indywidualnych decyzji kredytowych podejmowanych wobec wszystkich klientów.
Najważniejszym wnioskiem jest zaostrzenie kryteriów udzielania finansowania gospodarstwom domowym. Dotyczyło ono zarówno kredytów mieszkaniowych, jak i konsumpcyjnych, przy czym zmiana była znacznie silniejsza w tej drugiej kategorii. Banki nadal łagodziły natomiast wymagania wobec przedsiębiorstw, przede wszystkim pod wpływem rosnącej konkurencji między instytucjami finansowymi. Oznacza to, że polityka kredytowa zmieniała się w różnych kierunkach zależnie od rodzaju klienta i produktu.
Poniższe zestawienie pokazuje wyniki ankiety dotyczące zmian kryteriów udzielania kredytów w III kwartale 2026 roku.
| Rodzaj kredytu | Procent netto | Kierunek zmian |
|---|---|---|
| Kredyty konsumpcyjne | -64,9% | Wyraźne zaostrzenie |
| Kredyty mieszkaniowe | -39,1% | Zaostrzenie |
| Duże firmy, kredyty krótkoterminowe | +18,3% | Łagodzenie |
| Duże firmy, kredyty długoterminowe | +12,9% | Łagodzenie |
| MSP, kredyty krótkoterminowe | +8,4% | Łagodzenie |
| MSP, kredyty długoterminowe | +12,9% | Łagodzenie |
Źródło: NBP, Sytuacja na rynku kredytowym, IV kwartał 2026 r., wyniki ankiety dotyczące III kwartału 2026 roku.
Wartości ujemne oznaczają przewagę odpowiedzi wskazujących na zaostrzenie wymagań, natomiast dodatnie wskazują na ich łagodzenie. Nie są to jednak procentowe zmiany oprocentowania ani informacje o tym, ilu klientom bank odmówił kredytu. Wyniki pokazują kierunek zmian polityki kredytowej, ustalony na podstawie odpowiedzi ankietowanych banków.
Kredyty gotówkowe trudniej dostępne. Największe zaostrzenie od dziesięciu kwartałów
Najsilniejsze zaostrzenie polityki kredytowej dotyczyło kredytów konsumpcyjnych. W III kwartale 2026 roku procent netto banków raportujących zmianę kryteriów wyniósł -65%, co oznacza pierwsze tak wyraźne odwrócenie tendencji od dziesięciu kwartałów. Wcześniej instytucje finansowe przez dłuższy okres utrzymywały wymagania na podobnym poziomie albo je łagodziły. Najnowsze wyniki pokazują więc istotną zmianę w podejściu do oceny ryzyka kredytowego klientów indywidualnych.
Banki zaostrzyły nie tylko kryteria oceny wnioskodawców, lecz również część warunków oferowanego finansowania. Z raportu NBP wynika, że niektóre instytucje ograniczały maksymalne dostępne kwoty kredytów oraz podnosiły marże dla zobowiązań obarczonych większym ryzykiem. W obu tych kategoriach procent netto wyniósł około -8%. Nie oznacza to jednak, że każdy bank zmniejszył oferowany limit o 8% albo podwyższył oprocentowanie o taką wartość.
Z praktycznego punktu widzenia zmiana może oznaczać większe znaczenie stabilnych dochodów, wysokości istniejących zobowiązań oraz informacji wykorzystywanych do oceny zdolności kredytowej. Klient, który wcześniej mógł uzyskać określoną kwotę, nie ma gwarancji otrzymania identycznej oferty w obecnych warunkach. Jednocześnie nie można przesądzić, że wszystkie instytucje stosują obecnie bardziej restrykcyjne zasady wobec każdego wnioskodawcy. Decyzja nadal zależy od indywidualnej oceny oraz procedur konkretnego banku.
Dlaczego banki zaostrzają zasady udzielania kredytów gotówkowych?
W raporcie NBP instytucje finansowe wskazały kilka czynników wpływających na zmiany polityki wobec kredytów konsumpcyjnych. Największe znaczenie przypisały przyczynom niewyszczególnionym w podstawowych kategoriach ankiety, których procent netto wyniósł -71%. W tej grupie znalazły się między innymi decyzje biznesowe banków oraz zalecenia nadzorcze. Nie można więc sprowadzać zaostrzenia polityki kredytowej wyłącznie do jednego czynnika, na przykład poziomu stóp procentowych.
Banki wskazywały również na wzrost ryzyka związanego z przewidywaną sytuacją gospodarczą oraz zmiany udziału kredytów zagrożonych w portfelach. Z punktu widzenia instytucji finansowej znaczenie ma nie tylko prawdopodobieństwo terminowej spłaty nowego kredytu, ale również ocena kondycji całego portfela zobowiązań. Gdy rosną obawy dotyczące przyszłego ryzyka, bank może zmienić zasady oceny klientów nawet wtedy, gdy jego bieżąca sprzedaż pozostaje wysoka.
Jednocześnie część instytucji nadal odczuwa presję konkurencyjną. Banki rywalizują o klientów o stabilnej sytuacji finansowej i dobrej historii spłat, co może skłaniać je do oferowania korzystniejszych warunków wybranym grupom kredytobiorców. Zaostrzenie ogólnej polityki nie musi zatem oznaczać jednoczesnego podrożenia wszystkich ofert.W praktyce sytuacja klientów o różnym profilu ryzyka może rozwijać się odmiennie.
Kredyty hipoteczne również trudniejsze. Banki zaostrzyły kryteria pierwszy raz od siedmiu kwartałów
Zmiana nastąpiła również na rynku mieszkaniowym. W III kwartale 2026 roku banki zaostrzyły kryteria udzielania kredytów hipotecznych po raz pierwszy od siedmiu kwartałów. Procent netto wyniósł -39%, podczas gdy w II kwartale wynik był bliski zera i wskazywał na zasadniczą stabilizację polityki. Oznacza to odejście od wcześniejszego okresu, w którym banki częściej łagodziły wymagania dotyczące finansowania nieruchomości.
Najnowsza ankieta pokazuje jednak pozornie sprzeczne zjawisko. Pomimo zaostrzenia kryteriów banki nadal obniżały marże kredytowe. W przypadku standardowej marży procent netto wyniósł +19%, a dla kredytów obarczonych większym ryzykiem +9%. Jednocześnie część instytucji łagodziła wymagania dotyczące zabezpieczeń i wydłużała maksymalny okres kredytowania.
Niższa marża nie musi więc oznaczać łatwiejszego uzyskania kredytu. Bank może oferować korzystniejsze oprocentowanie klientom spełniającym jego wymagania, a jednocześnie bardziej rygorystycznie oceniać osoby znajdujące się na granicy zdolności kredytowej. Dla kredytobiorcy oznacza to, że sama atrakcyjna oferta prezentowana w reklamie nie przesądza o możliwości uzyskania finansowania.
W przypadku zakupu mieszkania szczególnego znaczenia nabiera wcześniejsze oszacowanie zdolności kredytowej. Nie wystarczy porównać wyłącznie oprocentowania lub wysokości raty. Trzeba również ustalić, czy bank zaakceptuje określony sposób uzyskiwania dochodów, wysokość wkładu własnego i pozostałe parametry wniosku.
Świadczenie 800+ a zdolność kredytowa. NBP wskazuje zmianę podejścia banków
Jednym z ciekawszych szczegółów listopadowego raportu jest odniesienie do zasad uwzględniania świadczenia 800+ w ocenie zdolności kredytowej. NBP wskazał, że wśród przyczyn zaostrzenia polityki wobec kredytów mieszkaniowych znajdowały się również zmiany kryteriów uznawania dochodów z tego świadczenia. Nie oznacza to jednak, że wszystkie banki przestały uwzględniać 800+ przy analizowaniu wniosków hipotecznych.
Banki mogą stosować odmienne zasady oceny dochodów i wydatków gospodarstw domowych. Niektóre źródła wpływów mogą być uwzględniane w pełnej wysokości, inne częściowo, a jeszcze inne nie muszą być akceptowane jako dochód pozwalający zwiększyć zdolność kredytową. Znaczenie ma również liczba osób utrzymywanych z dochodu gospodarstwa oraz koszty ich utrzymania. Dlatego przy ocenie sytuacji rodziny samo uwzględnienie świadczenia nie przesądza o końcowej dostępnej kwocie kredytu.
Rodzice planujący zakup nieruchomości powinni więc zweryfikować zasady przyjęte w konkretnym banku. Z raportu NBP nie można wyprowadzić jednej ogólnopolskiej reguły dotyczącej traktowania 800+ przez wszystkie instytucje.Jest to natomiast sygnał, że sposób oceniania części dochodów gospodarstw domowych pozostaje jednym z elementów zmian w polityce kredytowej.
Popyt na kredyty mieszkaniowe spadł. NBP wskazuje na konkurencję między bankami
W III kwartale 2026 roku banki odnotowały również spadek popytu na kredyty mieszkaniowe. Procent netto dotyczący zmian zainteresowania tym produktem wyniósł -21%, co oznacza odwrócenie wcześniejszej tendencji wzrostowej. Był to pierwszy taki spadek po trzech kwartałach rosnącego popytu. Warto jednak podkreślić, że ankieta NBP opiera się na ocenach instytucji finansowych, a nie bezpośrednio na liczbie wszystkich udzielonych kredytów w Polsce.
Jako główną przyczynę banki wskazały większe wykorzystanie alternatywnych źródeł finansowania, zwłaszcza kredytów oferowanych przez inne instytucje. Część gospodarstw domowych wykorzystywała również oszczędności lub inne środki. Nie oznacza to automatycznie, że liczba osób kupujących mieszkania spadła dokładnie o 21%. Wskaźnik pokazuje saldo ocen zmian popytu, a nie skalę spadku liczby zawartych umów.
Takie wyniki mogą wskazywać na rosnące znaczenie konkurencji o klientów posiadających już finansowanie hipoteczne. Jeżeli kredytobiorca przenosi zobowiązanie do innego banku, dotychczasowy kredytodawca traci klienta, podczas gdy nowa instytucja wykazuje udzielenie kredytu. Dlatego sytuacja poszczególnych banków może różnić się od łącznych danych o sprzedaży nowych umów.
Nie można jednak zakładać, że każdy przypadek wskazany w ankiecie jako wykorzystanie finansowania z innego banku był refinansowaniem starego kredytu. NBP analizował kierunek zmian popytu i przyczyny zgłaszane przez banki, a nie pełną strukturę każdej transakcji hipotecznej. Szczegółowe dane o udzielonych zobowiązaniach publikowane są osobno przez Biuro Informacji Kredytowej.
Rekordowa sprzedaż hipotek i spadek popytu. Jak to możliwe?
Najnowszy raport NBP może wydawać się sprzeczny z opublikowanymi wcześniej informacjami Biura Informacji Kredytowej. Według BIK od stycznia do września 2026 roku banki udzieliły kredytów mieszkaniowych na łączną kwotę 116,4 mld zł. To już około 10 mld zł więcej niż w całym 2025 roku, który wcześniej był rekordowy. Jednocześnie wrześniowa wartość nowych kredytów zbliżyła się do 14 mld zł, a ich liczba wzrosła o 20,6% w porównaniu z wrześniem poprzedniego roku.
Dane NBP i BIK mierzą jednak różne zjawiska. NBP pyta banki o zmiany popytu oraz polityki kredytowej w stosunku do wcześniejszego okresu. BIK przedstawia przede wszystkim liczbę i wartość udzielonych produktów kredytowych, często porównując je z analogicznym miesiącem poprzedniego roku. Rynek może więc notować znacznie większą sprzedaż niż przed rokiem, a jednocześnie banki mogą obserwować spadek bieżącego zainteresowania w porównaniu z poprzednim kwartałem.
Istotne znaczenie ma też refinansowanie. BIK wskazał w komunikacie z 26 października, że kredyty zaciągane w celu zastąpienia wcześniejszych, droższych zobowiązań odpowiadają już za prawie jedną trzecią nowej akcji kredytowej. Taka transakcja zwiększa wartość nowo udzielonego finansowania, choć nie musi oznaczać zakupu kolejnego mieszkania. Dlatego historycznie wysoka sprzedaż kredytów hipotecznych nie jest jednoznaczna z równie dużym wzrostem liczby transakcji na rynku nieruchomości.
BIK ocenia, że przekroczenie 150 mld zł wartości udzielonych kredytów mieszkaniowych w całym 2026 roku jest wysoce prawdopodobne. Pozostaje to jednak prognozą, a nie wynikiem za zakończony rok. Najnowsza ankieta NBP wskazuje natomiast, że w końcówce roku banki spodziewają się dalszego ograniczenia popytu na hipoteczne finansowanie. Oba sygnały należy analizować łącznie, pamiętając o różnicach metodologicznych.
Firmy w lepszej sytuacji. Banki obniżały marże i wymagania dotyczące zabezpieczeń
Podczas gdy gospodarstwa domowe napotykały bardziej restrykcyjne wymagania, sektor przedsiębiorstw korzystał z łagodniejszej polityki kredytowej. W III kwartale 2026 roku banki ponownie złagodziły kryteria udzielania finansowania zarówno dużym firmom, jak i małym oraz średnim przedsiębiorstwom. Wyniki ankiety były dodatnie dla kredytów krótko- i długoterminowych w obu grupach. Głównym czynnikiem skłaniającym banki do łagodzenia polityki była rosnąca presja konkurencyjna.
Zmiany dotyczyły również warunków finansowania. Banki obniżały marże kredytowe, ograniczały pozaodsetkowe koszty kredytów, zmniejszały wymagania dotyczące zabezpieczeń oraz w części przypadków wydłużały maksymalny okres kredytowania. W trzech pierwszych obszarach procent netto wynosił około +20%, natomiast przy wydłużaniu okresu spłaty około +10%. Oznacza to przewagę odpowiedzi o łagodzeniu poszczególnych warunków, a nie obniżkę kosztów o wskazane wartości procentowe.
Jednocześnie przedsiębiorstwa zgłaszały większe zapotrzebowanie na kapitał. Banki wskazywały przede wszystkim na potrzeby związane z finansowaniem zapasów, bieżącej działalności oraz inwestycji w środki trwałe. Część wzrostu zainteresowania wiązała się również z restrukturyzacją istniejącego zadłużenia. To pokazuje, że zapotrzebowanie na kredyty firmowe może wynikać zarówno z planów rozwojowych, jak i z konieczności finansowania bieżącej działalności.
Nie oznacza to jednak, że każda firma uzyska obecnie kredyt na korzystniejszych zasadach niż kilka miesięcy wcześniej. Bank nadal ocenia zdolność do spłaty zobowiązania, sytuację finansową przedsiębiorcy i ryzyko związane z daną działalnością. Łagodniejsza polityka sektora nie jest gwarancją pozytywnej decyzji dla konkretnej firmy.
Popyt na kredyty firmowe mocno wzrósł. Szczególnie wśród dużych przedsiębiorstw
Ankieta NBP pokazuje wyraźny wzrost zainteresowania kredytami ze strony przedsiębiorstw. W III kwartale 2026 roku procent netto dotyczący popytu na kredyty krótkoterminowe dużych firm wyniósł około +59%, natomiast dla finansowania długoterminowego około +70%. Wśród małych i średnich przedsiębiorstw wartości te wyniosły odpowiednio +62% i +51%. Są to znacznie wyższe salda niż w przypadku kredytów mieszkaniowych i konsumpcyjnych dla gospodarstw domowych.
Ważne jest jednak prawidłowe rozumienie tych liczb. Wynik +70% nie oznacza, że wartość udzielonych kredytów długoterminowych dla dużych firm wzrosła dokładnie o 70%. Jest to ważone saldo odpowiedzi ankietowych wskazujące na przewagę instytucji obserwujących zwiększenie zainteresowania finansowaniem. Faktyczną zmianę wartości kredytów należy ustalać na podstawie odrębnych danych statystycznych.
Według banków popyt był wspierany przede wszystkim przez większe zapotrzebowanie na finansowanie zapasów i kapitału obrotowego oraz środków trwałych. Znaczenie miały również zmiany warunków i kryteriów udzielania kredytów. Wzrost zainteresowania finansowaniem może więc wynikać z jednoczesnego zwiększenia potrzeb przedsiębiorstw i poprawy dostępności części ofert bankowych.
Czy kredyty gotówkowe będą jeszcze trudniej dostępne pod koniec 2026 roku?
Banki nie przewidują obecnie kolejnego równie silnego zaostrzenia polityki kredytowej w ostatnim kwartale roku. Według raportu NBP instytucje planują zasadniczo utrzymanie wymagań dotyczących kredytów konsumpcyjnych, a saldo przewidywanych zmian kryteriów wynosi około -5%. Jednocześnie oczekują dalszego wzrostu popytu, dla którego procent netto prognoz wynosi +36%. Oznacza to, że w ostatnich miesiącach roku banki spodziewają się większego zainteresowania finansowaniem zakupów i innych wydatków konsumpcyjnych.
Nie można jednak traktować tych przewidywań jako gwarancji stabilności wszystkich ofert. Banki mogą zmieniać oprocentowanie, limity, wymagania dokumentacyjne i inne elementy produktów niezależnie od ogólnych wyników ankiety. Rzeczywista polityka będzie też zależeć od sytuacji gospodarczej i dalszych zmian ryzyka. Raport przedstawia oczekiwania banków z początku października, a nie wiążące zobowiązania dotyczące przyszłych warunków kredytowania.
Z perspektywy osób planujących większy zakup istotna będzie przede wszystkim własna zdolność kredytowa. Jeżeli bank wymaga większej nadwyżki dochodów nad wydatkami, nawet stosunkowo niewielki wzrost kosztów utrzymania może ograniczyć dostępną kwotę. Dlatego warto porównać oferty, ale także sprawdzić, czy planowana rata pozostanie bezpieczna dla domowego budżetu. Wysoka dostępna kwota kredytu nie oznacza automatycznie, że jej zaciągnięcie jest finansowo uzasadnione.
Co z kredytami hipotecznymi w IV kwartale 2026 roku?
W segmencie hipotecznym banki również przewidują utrzymanie dotychczasowych kryteriów. Saldo planowanych zmian wynosi około -2%, co wskazuje na brak wyraźnego kierunku dalszego zaostrzania lub łagodzenia wymagań. Jednocześnie instytucje oczekują dalszego spadku popytu na kredyty mieszkaniowe. W tym obszarze procent netto prognoz wynosi -33%.
Nie oznacza to, że nowe kredyty hipoteczne przestaną być udzielane albo że wszystkie banki wycofają atrakcyjne warunki cenowe. Konkurencja nadal może skłaniać instytucje do obniżania marż lub oferowania promocji wybranym klientom. Należy jednak oddzielać cenę kredytu od możliwości jego otrzymania. Bank może zaproponować niską marżę osobie posiadającej wysoką zdolność kredytową, ale jednocześnie odmówić finansowania klientowi o mniej stabilnych dochodach.
Dla osób planujących zakup mieszkania oznacza to potrzebę odpowiednio wczesnego przygotowania się do procesu kredytowego. Warto ustalić własną zdolność, zweryfikować wysokość wkładu własnego oraz porównać wymagania różnych banków. Nie należy także zakładać, że ogólny spadek popytu automatycznie przełoży się na szybkie obniżki cen nieruchomości. Rynek mieszkaniowy zależy od wielu innych czynników, takich jak podaż lokali, koszty budowy i lokalna sytuacja gospodarcza.
Co to jest procent netto w raporcie NBP? Ważne wyjaśnienie
W najnowszym badaniu szczególnie łatwo błędnie zinterpretować wartości takie jak -65%, -39% czy +70%. Nie przedstawiają one bezpośredniej zmiany liczby udzielonych kredytów, maksymalnych kwot finansowania ani oprocentowania. NBP wykorzystuje procent netto, czyli różnicę między ważonymi udziałami odpowiedzi wskazujących przeciwne tendencje. Odpowiedzi banków są ważone ich udziałem w danym segmencie rynku, co oznacza, że głos dużego banku ma większe znaczenie niż głos małej instytucji.
Przykładowo wynik -65% w kategorii kryteriów kredytów konsumpcyjnych oznacza silną przewagę odpowiedzi wskazujących na zaostrzenie zasad udzielania finansowania. Nie oznacza natomiast, że banki odrzuciły 65% wszystkich złożonych wniosków albo że zdolność kredytowa klientów automatycznie zmniejszyła się o taki odsetek. Podobnie wynik +19% dla zmian marż kredytów mieszkaniowych nie oznacza, że oprocentowanie spadło o 19%.
To rozróżnienie jest szczególnie ważne dla osób podejmujących decyzje finansowe na podstawie nagłówków prasowych. Dane ankietowe pokazują kierunek i rozpowszechnienie zmian polityki kredytowej, lecz nie zastępują analizy indywidualnych ofert bankowych. Dlatego przed zaciągnięciem zobowiązania należy sprawdzić rzeczywiste oprocentowanie, RRSO, warunki uzyskania finansowania i całkowity koszt kredytu.
Jak przygotować się do wniosku kredytowego, gdy banki zaostrzają wymagania?
Nowy raport NBP nie oznacza, że osoby zainteresowane kredytem powinny całkowicie rezygnować z planów finansowania. Pokazuje jednak, że większego znaczenia może nabierać odpowiednie przygotowanie dokumentów i ocena własnych możliwości spłaty. W szczególności warto ustalić, czy wniosek spełnia aktualne wymagania konkretnego banku, zamiast opierać się na ofertach i kryteriach obowiązujących kilka miesięcy wcześniej. To ważne zwłaszcza przy kredytach hipotecznych, gdzie proces może być bardziej rozbudowany.
Przed złożeniem wniosku warto zweryfikować historię kredytową, wysokość aktywnych zobowiązań oraz miesięczne koszty utrzymania. Znaczenie mogą mieć również niewykorzystywane limity kredytowe i karty, które bank uwzględnia przy ocenie sytuacji finansowej. Jeżeli dochody pochodzą z kilku źródeł, warto sprawdzić, czy wybrana instytucja akceptuje je w określonej formie. Nie należy jednak zamykać wszystkich produktów kredytowych ani podejmować innych istotnych decyzji wyłącznie na podstawie ogólnego wyniku ankiety NBP.
Osoby porównujące kredyty gotówkowe powinny zwrócić szczególną uwagę na RRSO, całkowitą kwotę do zapłaty i koszty produktów dodatkowych. W przypadku kredytów hipotecznych znaczenie mają także warunki oprocentowania, marża, wymagany wkład własny oraz konsekwencje wcześniejszej spłaty. Porównanie kilku ofert może pomóc w ustaleniu, czy różnice w warunkach rzeczywiście uzasadniają wybór konkretnej instytucji.
Szczegółowe zasady oceny możliwości finansowania opisujemy w poradniku Zdolność kredytowa – co na nią wpływa i jak ją poprawić?.
Czy podwyżka stóp procentowych NBP mogłaby jeszcze bardziej ograniczyć kredyty?
Dostępność finansowania zależy od wielu czynników, a jednym z nich jest poziom stóp procentowych. Wyższy koszt pieniądza może wpływać na oprocentowanie nowych kredytów i zdolność klientów do spłaty zobowiązań. Nie oznacza to jednak, że każda zmiana stóp NBP powoduje natychmiastowe i identyczne zaostrzenie kryteriów we wszystkich bankach. Instytucje finansowe uwzględniają również własną politykę ryzyka, konkurencję i sytuację gospodarczą.
Najbliższe posiedzenie Rady Polityki Pieniężnej zaplanowano na 3–4 listopada 2026 roku. Październikowa decyzja pozostawiła stopę referencyjną NBP na poziomie 3,75% w skali roku. Ewentualna zmiana oprocentowania przez bank centralny mogłaby wpłynąć na warunki rynku pieniężnego i oczekiwania dotyczące kosztów finansowania. Nie ma jednak podstaw do traktowania przyszłej decyzji RPP jako już podjętej.
Co istotne, listopadowa ankieta NBP pokazuje, że banki mogą zmieniać politykę kredytową także bez bezpośredniej zmiany stopy referencyjnej. W III kwartale różne segmenty rynku zachowywały się w odmienny sposób, mimo działania w tym samym otoczeniu monetarnym. Dlatego samo obserwowanie decyzji RPP nie wystarcza do pełnego zrozumienia zmian dostępności finansowania.
Co raport NBP oznacza dla polskich rodzin i przedsiębiorców?
Najważniejszy wniosek z listopadowego raportu jest taki, że sytuacja na rynku kredytowym coraz bardziej różni się w zależności od rodzaju klienta. Gospodarstwa domowe napotykają bardziej restrykcyjne kryteria przy kredytach konsumpcyjnych i mieszkaniowych. Jednocześnie przedsiębiorstwa korzystają z silniejszej konkurencji między bankami i łagodniejszych warunków części produktów. Nie oznacza to jednak jednakowej poprawy lub pogorszenia sytuacji każdej osoby ubiegającej się o finansowanie.
Dla rodzin planujących zakup mieszkania najważniejsze będzie połączenie wysokości dostępnego kredytu z rzeczywistym kosztem jego spłaty. Dla osób zainteresowanych finansowaniem konsumpcyjnym znaczenie może mieć ostrożniejsza ocena zdolności i wyższa marża w przypadku produktów uznawanych za bardziej ryzykowne. Przedsiębiorcy powinni natomiast obserwować, czy większa konkurencja pomiędzy instytucjami przełoży się na korzystniejsze propozycje finansowania bieżącej działalności lub inwestycji.
Raport nie przesądza, jak rozwinie się rynek kredytowy w kolejnych miesiącach. Oczekiwania banków na IV kwartał wskazują jednak przede wszystkim na stabilizację wymagań wobec klientów indywidualnych, dalszy spadek zainteresowania hipotekami oraz wzrost popytu na kredyty dla firm. Rzeczywiste wyniki będzie można ocenić dopiero po zakończeniu okresu i publikacji kolejnych danych.
Banki zaostrzają kredyty. Najważniejsze wnioski z raportu NBP
W III kwartale 2026 roku banki zaostrzyły kryteria udzielania kredytów gotówkowych i mieszkaniowych, jednocześnie kontynuując łagodzenie zasad finansowania przedsiębiorstw. Najsilniejsza zmiana dotyczyła kredytów konsumpcyjnych, gdzie saldo odpowiedzi o zmianach kryteriów wyniosło -65%. W segmencie hipotecznym było to -39%, przy jednoczesnym dalszym obniżaniu marż przez część instytucji. Oznacza to, że atrakcyjne warunki cenowe nie muszą iść w parze z łatwiejszym dostępem do finansowania.
Ankieta pokazała również spadek popytu na kredyty mieszkaniowe, mimo rekordowo wysokiej wartości udzielonych hipotek od początku roku. Nie ma w tym sprzeczności, ponieważ badania NBP i dane BIK dotyczą różnych wielkości oraz sposobów ich porównywania. W końcówce roku banki oczekują dalszego osłabienia zainteresowania kredytami mieszkaniowymi, ale wzrostu popytu na finansowanie konsumpcyjne i firmowe.
Dla kredytobiorców najważniejsze pozostaje porównywanie rzeczywistych warunków ofert oraz sprawdzenie zdolności kredytowej przed złożeniem wniosku. Wyniki ankiety nie oznaczają, że 65% klientów spotka się z odmową ani że wszystkie banki podniosą oprocentowanie. Pokazują jednak istotną zmianę kierunku polityki kredytowej, którą warto uwzględnić przy planowaniu większego zobowiązania.
Źródła
- Narodowy Bank Polski – Sytuacja na rynku kredytowym, wyniki ankiety do przewodniczących komitetów kredytowych, IV kwartał 2026 r. (PDF) – raport opublikowany 2 listopada 2026 roku; wyniki dotyczące zmian polityki kredytowej i popytu w III kwartale oraz przewidywań na IV kwartał.
- Narodowy Bank Polski – Sytuacja na rynku kredytowym, oficjalne archiwum badań – raporty kwartalne, dane źródłowe i metodologia ankiety dotyczącej polskiego sektora bankowego.
- Biuro Informacji Kredytowej – Dane o rynku kredytowym we wrześniu 2026 roku – oficjalny komunikat z 26 października 2026 roku; wartość sprzedaży kredytów mieszkaniowych, zmiany rok do roku oraz udział refinansowania.
- Biuro Informacji Kredytowej – Popyt na kredyty mieszkaniowe we wrześniu 2026 roku – oficjalny komunikat dotyczący zapytań kredytowych, liczby wnioskujących i przeciętnej wnioskowanej kwoty.
- Narodowy Bank Polski – Stopy procentowe NBP – oficjalne informacje o poziomie stóp procentowych banku centralnego.
