
Kredyt gotówkowy może wyglądać bardzo prosto: bank przelewa pieniądze na konto, a Ty oddajesz je później w miesięcznych ratach. W rzeczywistości przed podpisaniem umowy trzeba spojrzeć na znacznie więcej niż wysokość raty. Dwa kredyty na identyczną kwotę i taki sam okres mogą różnić się oprocentowaniem, prowizją, ubezpieczeniem, RRSO i ostateczną kwotą, którą trzeba będzie zwrócić.
Najważniejszym błędem jest więc pytanie wyłącznie: „ile wyniesie rata?”. Niska rata może wynikać po prostu z długiego okresu spłaty, a wtedy kredyt może kosztować więcej łącznie. Znacznie lepiej jednocześnie sprawdzić oprocentowanie, RRSO, całkowity koszt kredytu i całkowitą kwotę do zapłaty.
Wiele typowych kredytów gotówkowych udzielanych osobom prywatnym podlega przepisom ustawy o kredycie konsumenckim. Według aktualnego tekstu ustawy kredytem konsumenckim jest co do zasady kredyt do 255 550 zł albo równowartości tej kwoty w innej walucie, udzielany konsumentowi przez kredytodawcę w ramach działalności. (ELI)
Co to jest kredyt gotówkowy?
Kredyt gotówkowy to finansowanie, w którym bank udostępnia klientowi określoną kwotę pieniędzy, a klient zobowiązuje się ją zwrócić zgodnie z harmonogramem wraz z odsetkami i ewentualnymi innymi kosztami wynikającymi z umowy. W przeciwieństwie do kredytu hipotecznego pieniądze z typowego kredytu gotówkowego często można przeznaczyć na dowolny cel konsumpcyjny, zgodnie z warunkami konkretnego produktu.
Może to być remont, samochód, wyposażenie mieszkania, większy wydatek rodzinny albo po prostu potrzeba dodatkowej gotówki. Brak konieczności rozliczania konkretnego zakupu jest jedną z przyczyn popularności takich produktów.
Trzeba jednak pamiętać, że „gotówkowy” nie oznacza, że bank wręczy Ci banknoty. Najczęściej pieniądze są po prostu przelewane na wskazany rachunek.
Jak działa kredyt gotówkowy krok po kroku?
Proces zaczyna się od określenia potrzebnej kwoty oraz okresu spłaty. Następnie składasz wniosek, a bank analizuje Twoją sytuację finansową i ocenia zdolność kredytową. Prawo bankowe definiuje zdolność kredytową jako zdolność do spłaty kredytu wraz z odsetkami w terminach określonych w umowie.
Bank może poprosić o informacje dotyczące dochodów, zatrudnienia, kosztów życia i istniejących zobowiązań. Ocena nie ogranicza się więc do sprawdzenia, czy na konto wpływa wynagrodzenie. KNF wskazuje, że przy detalicznych ekspozycjach kredytowych bank powinien analizować zarówno elementy ilościowe, takie jak wysokość i stabilność źródeł spłaty, jak i jakościowe. (Intranet KNF)
Jeżeli bank zaakceptuje wniosek, przedstawia warunki kredytu. Po podpisaniu umowy pieniądze zostają wypłacone, a następnie rozpoczyna się spłata zgodnie z harmonogramem.
W uproszczeniu proces wygląda więc tak:
- Określasz potrzebną kwotę.
- Wybierasz okres kredytowania.
- Składasz wniosek.
- Bank sprawdza zdolność kredytową.
- Otrzymujesz ofertę i dokumenty.
- Analizujesz koszty oraz warunki.
- Podpisujesz umowę.
- Bank wypłaca środki.
- Spłacasz kredyt zgodnie z harmonogramem.
Najważniejszy jest punkt szósty. Sam fakt, że bank zgodził się pożyczyć Ci określoną kwotę, nie oznacza jeszcze, że powinieneś ją pożyczyć.
Od czego zależy, czy bank udzieli kredytu?
Podstawą jest zdolność kredytowa. Bank sprawdza, czy przy obecnych dochodach i zobowiązaniach będziesz w stanie regulować przyszłą ratę.
Znaczenie mogą mieć między innymi dochody, ich źródło i stabilność, miesięczne koszty utrzymania, istniejące raty, limity kredytowe, liczba osób w gospodarstwie oraz dotychczasowa historia regulowania zobowiązań. Dokładny model oceny jest jednak elementem polityki konkretnego banku.
Dlatego dwie instytucje mogą różnie ocenić tego samego klienta. Bank A może zaakceptować wniosek na 50 000 zł, natomiast bank B zaproponować niższą kwotę albo odmówić finansowania.
Nie ma więc jednej „zdolności kredytowej”, którą można policzyć raz na zawsze i otrzymać identyczny wynik w każdym banku.
Ile kosztuje kredyt gotówkowy?
Koszt kredytu nie ogranicza się do odsetek. W zależności od oferty mogą pojawić się również prowizje, opłaty i koszty usług dodatkowych, jeżeli są wymagane lub wynikają z wybranego wariantu.
Najważniejsze pojęcia to:
- oprocentowanie,
- prowizja,
- RRSO,
- całkowity koszt kredytu,
- całkowita kwota do zapłaty,
- wysokość raty.
Nie należy traktować ich jako synonimów. Każde opisuje coś innego.
Ustawa o kredycie konsumenckim wymaga, aby przed zawarciem umowy konsument otrzymał informacje m.in. o rodzaju kredytu, okresie umowy, oprocentowaniu, całkowitej kwocie kredytu, całkowitej kwocie do zapłaty oraz RRSO przedstawionej na podstawie odpowiednich założeń.
Oprocentowanie kredytu – co właściwie pokazuje?
Oprocentowanie służy przede wszystkim do obliczania odsetek od pozostałego kapitału. Jeżeli pożyczasz pieniądze od banku, odsetki są wynagrodzeniem związanym z korzystaniem z tego kapitału.
Nie wystarczy jednak porównać dwóch reklam:
Bank A: oprocentowanie 8%
Bank B: oprocentowanie 9%
i automatycznie uznać, że oferta A jest tańsza.
Pierwszy bank może pobierać wysoką prowizję, a drugi nie pobierać jej wcale. Mogą również występować dodatkowe koszty. Dlatego samo oprocentowanie nie daje pełnego obrazu.
Co to jest prowizja za kredyt?
Prowizja jest opłatą, którą bank może pobrać w związku z udzieleniem kredytu. Jej sposób rozliczenia zależy od oferty.
Przykładowo bierzesz 30 000 zł kredytu i bank pobiera prowizję 5%. Sama prowizja wynosi wtedy:
30 000 zł × 5% = 1500 zł.
Nie należy jednak zakładać, że każda prowizja zostanie pobrana dokładnie w taki sam sposób. Może zostać zapłacona osobno albo, w zależności od konstrukcji produktu, finansowana razem z kredytem. Szczegóły trzeba sprawdzić w formularzu informacyjnym i umowie.
Oferta „0% prowizji” również nie oznacza automatycznie darmowego kredytu. Nadal mogą występować odsetki albo inne koszty.
Co pokazuje RRSO?
RRSO, czyli rzeczywista roczna stopa oprocentowania, pozwala szerzej spojrzeć na cenę kredytu niż samo oprocentowanie nominalne. Przy porównywaniu podobnych produktów na tę samą kwotę i okres jest jednym z najważniejszych parametrów.
Ustawa wymaga podawania RRSO w informacjach przed zawarciem umowy, a sposób jej obliczania jest określony prawnie.
Nie oznacza to jednak, że trzeba wybrać kredyt wyłącznie na podstawie najmniejszego procentu RRSO. Szczególnie przy różnych kwotach lub okresach warto dodatkowo spojrzeć na całkowitą kwotę do zapłaty.
Dokładnie ten wskaźnik wyjaśniliśmy już w poradniku RRSO – co to jest i czym różni się od oprocentowania?.
Całkowity koszt kredytu – jedna z najważniejszych liczb
Całkowity koszt kredytu pokazuje, ile kosztuje samo finansowanie ponad otrzymany kapitał, zgodnie z zasadami dotyczącymi danego produktu i kosztów uwzględnianych w tej wartości.
Jeżeli dostajesz do dyspozycji 40 000 zł, a w całym okresie kredytowania masz oddać 49 500 zł, różnica wynosi 9500 zł.
Ta liczba jest dla przeciętnego klienta bardzo użyteczna, bo pozwala przełożyć procenty na konkretne złotówki.
Nie należy jednak mylić całkowitego kosztu kredytu z całkowitą kwotą do zapłaty.
Całkowita kwota do zapłaty – ile naprawdę oddasz?
Całkowita kwota do zapłaty odpowiada na bardzo praktyczne pytanie: jaka suma pieniędzy ma łącznie wrócić do kredytodawcy w warunkach przyjętych dla umowy.
Załóżmy:
| Element | Kwota |
|---|---|
| Otrzymany kapitał | 30 000 zł |
| Łączne koszty | 6500 zł |
| Całkowita kwota do zapłaty | 36 500 zł |
Jeżeli porównujesz dwie oferty na tę samą kwotę i ten sam okres, właśnie całkowita kwota do zapłaty może bardzo szybko pokazać różnicę w złotych.
Warto ją czytać razem z RRSO, a nie zamiast RRSO.
Dlaczego niska rata może być pułapką?
Rata jest ważna, bo musi mieścić się w miesięcznym budżecie. Problem zaczyna się wtedy, gdy staje się jedynym kryterium wyboru.
Załóżmy uproszczony przykład. Jeden wariant zakłada spłatę przez 3 lata, a drugi przez 7 lat. W drugim przypadku miesięczna rata może być wyraźnie niższa, ponieważ kapitał jest rozłożony na znacznie większą liczbę miesięcy.
To jednak zwykle oznacza, że przez dłuższy czas korzystasz z pożyczonego kapitału i dłużej ponosisz związane z tym koszty odsetkowe.
Dlatego pytanie nie powinno brzmieć:
„Jak uzyskać najniższą ratę?”
lecz:
„Jaka rata jest dla mnie bezpieczna i ile ten wariant będzie kosztował łącznie?”
Przykład: ta sama kwota, inny okres kredytu
Załóżmy hipotetycznie, że chcesz pożyczyć 30 000 zł. Wariant pierwszy ma okres 36 miesięcy, a drugi 72 miesiące.
Przy dłuższym okresie miesięczna rata może być znacznie niższa. To ułatwia bieżące funkcjonowanie, ale może zwiększyć całkowity koszt.
To jeden z powodów, dla których nie powinno się porównywać ofert wyłącznie na podstawie sloganu „rata już od 499 zł”.
Kwota raty mówi, ile płacisz miesięcznie. Nie mówi sama z siebie, jak długo będziesz płacić ani ile ostatecznie oddasz.
Czy kredyt gotówkowy może mieć raty równe i malejące?
Konstrukcja harmonogramu zależy od konkretnego produktu. W kredytach konsumenckich bardzo często spotyka się raty równe, ale mogą występować również inne sposoby spłaty.
Przy ratach równych wysokość miesięcznego zobowiązania w określonych warunkach pozostaje zbliżona, ale zmienia się jego struktura. Na początku większą część raty stanowią odsetki, a mniejszą kapitał. Z czasem udział kapitału rośnie.
Przy ratach malejących kapitał jest spłacany szybciej, dlatego początkowe obciążenie jest większe, a późniejsze raty spadają.
Ten temat zasługuje na osobny artykuł w budowanym klastrze kredytowym, ponieważ różnica wpływa zarówno na miesięczne obciążenie, jak i całkowity koszt finansowania.
Czy kredyt gotówkowy można przeznaczyć na dowolny cel?
W typowym kredycie gotówkowym bank zazwyczaj nie wymaga rozliczania konkretnego zakupu w taki sposób jak przy produkcie celowym. Możesz więc wykorzystać środki zgodnie z własnymi potrzebami w granicach prawa i warunków umowy.
To odróżnia taki produkt chociażby od wielu form finansowania przeznaczonych na konkretną rzecz.
Nie oznacza to jednak, że brak wskazanego celu czyni kredyt dobrym pomysłem w każdej sytuacji. Sfinansowanie pilnego remontu i zaciągnięcie kilkuletniego zobowiązania na krótkie wakacje mogą mieć zupełnie inny sens ekonomiczny.
Na jaki okres wziąć kredyt?
Nie ma jednego najlepszego okresu.
Krótki okres oznacza zazwyczaj wyższą ratę, ale szybsze pozbycie się zobowiązania i mniejszą liczbę miesięcy naliczania odsetek. Długi okres zmniejsza miesięczną ratę, ale może podnieść całkowity koszt.
Najrozsądniejszy okres to więc niekoniecznie najkrótszy możliwy ani najdłuższy dostępny. Powinien zapewniać ratę, którą możesz regularnie spłacać bez rezygnowania z podstawowego bezpieczeństwa finansowego.
Jeżeli rata jest tak wysoka, że po jej zapłaceniu praktycznie nie zostaje żadna nadwyżka, nawet drobny nieprzewidziany wydatek może wymusić kolejne zadłużenie.
Ile kredytu można dostać?
Nie istnieje jedna kwota dostępna dla każdego klienta.
Bank musi ocenić zdolność kredytową przed udzieleniem finansowania. Prawo bankowe wiąże ją ze zdolnością do terminowej spłaty kredytu wraz z odsetkami, natomiast KNF oczekuje analizy m.in. źródeł spłaty oraz ich stabilności.
Dlatego osoba zarabiająca 7000 zł netto może otrzymać inną propozycję niż druga osoba zarabiająca identyczną kwotę, jeśli ma inne zobowiązania, koszty gospodarstwa albo historię kredytową.
Maksymalna kwota wyświetlana na stronie banku nie jest więc obietnicą, że każdy klient otrzyma właśnie tyle.
Czy bank może odmówić kredytu mimo dobrej pensji?
Tak.
Dochód jest ważny, ale nie jest jedynym elementem oceny. Osoba z wysokimi zarobkami może jednocześnie posiadać wysokie raty, wykorzystane limity, duże koszty utrzymania albo inne czynniki wpływające na ocenę ryzyka.
Z drugiej strony stabilny dochód i niewielkie zobowiązania mogą poprawiać sytuację klienta nawet przy niższym wynagrodzeniu.
W naszym klastrze kredytowym zrobimy osobny materiał o zdolności kredytowej, ponieważ ten temat wymaga znacznie dokładniejszego omówienia.
Czy limity na kartach wpływają na zdolność kredytową?
Mogą mieć znaczenie przy ocenie sytuacji finansowej klienta. Bank analizuje istniejące zobowiązania oraz możliwości powstania dodatkowego obciążenia w ramach dostępnych produktów kredytowych zgodnie z własną metodologią.
Dlatego nie warto zakładać, że niewykorzystywana karta kredytowa albo limit w rachunku jest całkowicie obojętny dla każdej analizy.
Nie oznacza to również, że trzeba automatycznie zamknąć wszystkie karty przed złożeniem wniosku. Najpierw warto sprawdzić, czy rzeczywiście ograniczają zdolność i czy ich zamknięcie jest potrzebne.
Czy trzeba brać maksymalną kwotę zaoferowaną przez bank?
Nie.
Jeżeli bank informuje, że możesz otrzymać 80 000 zł, a potrzebujesz 25 000 zł, nie oznacza to, że warto pożyczyć dodatkowe 55 000 zł „na wszelki wypadek”.
Każda dodatkowa pożyczona złotówka zwiększa kapitał wymagający spłaty i może zwiększać koszty finansowania.
Lepiej zacząć od odpowiedzi na pytanie, jakiej kwoty rzeczywiście potrzebujesz. Dopiero później dobieraj produkt do tej potrzeby.
Kredyt gotówkowy bez prowizji – czy naprawdę jest tani?
Może być, ale sama prowizja 0 zł nie przesądza o atrakcyjności oferty.
Bank może zrezygnować z prowizji, ale stosować określone oprocentowanie. Drugi bank może naliczać prowizję, lecz oferować niższe oprocentowanie. Ostateczny wynik zależy od całej konstrukcji produktu.
Dlatego promocja „0% prowizji” powinna być początkiem analizy, a nie jej końcem.
Sprawdź obok niej:
- RRSO,
- całkowity koszt,
- całkowitą kwotę do zapłaty,
- oprocentowanie,
- wymagane produkty dodatkowe.
Dopiero wtedy wiadomo, czy oferta rzeczywiście jest tania.
Czy kredyt gotówkowy z oprocentowaniem 0% jest darmowy?
Nie musi być.
Oprocentowanie 0% oznacza brak określonych odsetek, ale nadal mogą występować inne koszty. Jeżeli pojawia się prowizja albo obowiązkowa płatna usługa mająca znaczenie dla warunków finansowania, całkowity koszt może być większy od zera.
Prawdziwie bezkosztowy kredyt wymagałby sytuacji, w której całkowita kwota do zapłaty odpowiada kwocie rzeczywiście otrzymanej przez klienta, przy uwzględnieniu warunków umowy.
Dlatego zamiast patrzeć na jedno „0%” w reklamie, sprawdź cały formularz informacyjny.
Formularz informacyjny – dokument, który warto przeczytać przed umową
Przed zawarciem typowego kredytu konsumenckiego kredytodawca ma obowiązek przekazać konsumentowi określone informacje na trwałym nośniku w czasie umożliwiającym zapoznanie się z nimi. Ustawa wymienia między innymi rodzaj kredytu, czas obowiązywania umowy, oprocentowanie, całkowitą kwotę kredytu, sposób wypłaty, całkowitą kwotę do zapłaty i RRSO.
To właśnie dlatego przy porównywaniu kredytów nie trzeba opierać się wyłącznie na banerze reklamowym czy symulacji na stronie głównej banku.
Jeżeli masz dwie realne propozycje, porównuj dokumenty dotyczące tej samej kwoty oraz podobnego okresu spłaty.
Czy bank może wymagać ubezpieczenia?
W ofertach kredytowych mogą pojawiać się usługi dodatkowe, w tym ubezpieczenia. Ich znaczenie trzeba analizować indywidualnie.
Kluczowe pytania brzmią: czy ubezpieczenie jest wymagane do otrzymania kredytu na przedstawionych warunkach, ile kosztuje, jaki jest zakres ochrony i co stanie się z warunkami kredytu, jeżeli z niego zrezygnujesz.
Nie należy patrzeć na ubezpieczenie wyłącznie jako „kolejne kilka złotych do raty”. Przy długim okresie suma składek może być znacząca.
Jeżeli usługa dodatkowa jest warunkiem uzyskania kredytu na określonych zasadach, jej koszt może mieć znaczenie również w szerszej informacji o koszcie finansowania.
Kredyt gotówkowy a pożyczka – czy to to samo?
W codziennym języku oba określenia często stosuje się zamiennie, ale prawnie konstrukcje mogą się różnić.
Kredyt bankowy jest uregulowany między innymi w Prawie bankowym. Umowa kredytu określa m.in. kwotę i walutę, cel, zasady i termin spłaty, oprocentowanie oraz ewentualną prowizję.
Pożyczka ma własną konstrukcję cywilnoprawną. Jednocześnie wiele pożyczek oferowanych konsumentom przez profesjonalne podmioty podlega ustawie o kredycie konsumenckim.
Dlatego sam napis „pożyczka” albo „kredyt” w reklamie nie wystarcza do oceny kosztu. Przy zakupie finansowania ponownie liczą się warunki konkretnej umowy.
Temu porównaniu również warto poświęcić osobny artykuł w przyszłym klastrze kredytowym.
Czy kredyt gotówkowy można spłacić wcześniej?
Tak, jeżeli mamy do czynienia z kredytem konsumenckim objętym ustawą.
Art. 48 ustawy o kredycie konsumenckim przewiduje prawo konsumenta do spłaty całości lub części kredytu w każdym czasie przed terminem określonym w umowie. Kredytodawca nie może uzależniać takiej spłaty od wcześniejszego poinformowania go przez konsumenta. (ELI)
Możesz więc nadpłacić część zobowiązania albo spłacić całość wcześniej.
To bardzo ważne prawo, szczególnie gdy po zaciągnięciu kredytu Twoja sytuacja finansowa się poprawi.
Czy wcześniejsza spłata oznacza zwrot części kosztów?
W przypadku kredytu konsumenckiego ustawa przewiduje obniżenie całkowitego kosztu przy wcześniejszej spłacie. Art. 49 stanowi, że w przypadku spłaty całości przed terminem całkowity koszt kredytu ulega obniżeniu o koszty dotyczące okresu, o który skrócono obowiązywanie umowy, nawet jeżeli zostały poniesione wcześniej. (ELI)
Rzecznik Finansowy zwraca uwagę, że prawo to obejmuje proporcjonalne rozliczenie kosztów w związku z wcześniejszą spłatą kredytu konsumenckiego. (Rzecznik Finansowy)
Ustawa przewiduje również, że przy całkowitej wcześniejszej spłacie kredytodawca powinien rozliczyć się z konsumentem w terminie 14 dni. (ELI)
To temat na osobny poradnik, ponieważ zasady rozliczenia prowizji i innych kosztów są wystarczająco rozbudowane, żeby nie sprowadzać ich do jednego akapitu.
Czy wcześniejsza spłata zawsze jest bez prowizji?
Nie należy przyjmować takiej zasady dla każdego kredytu bez sprawdzenia przepisów i umowy.
Ustawa o kredycie konsumenckim dopuszcza możliwość pobrania prowizji za wcześniejszą spłatę tylko przy spełnieniu określonych warunków. Dlatego w typowej sytuacji trzeba sprawdzić konkretną umowę oraz ustawowe przesłanki.
Najważniejsze jest rozdzielenie dwóch rzeczy: prawo do wcześniejszej spłaty oraz ewentualne warunki dotyczące prowizji związanej z tą operacją.
Jeżeli planujesz kredyt spłacić znacznie wcześniej, sprawdź te zasady jeszcze przed podpisaniem umowy.
Czy można odstąpić od umowy kredytu gotówkowego?
Jeżeli umowa podlega ustawie o kredycie konsumenckim, konsument ma prawo bez podania przyczyny odstąpić od niej w terminie 14 dni od zawarcia umowy. Kredytodawca lub pośrednik powinien przy zawieraniu umowy przekazać wzór oświadczenia o odstąpieniu. (ELI)
Nie oznacza to jednak, że możesz przez dwa tygodnie korzystać z pieniędzy całkowicie bez kosztu.
Po odstąpieniu trzeba zwrócić udostępniony kapitał wraz z odsetkami za okres od wypłaty do dnia spłaty, nie później niż w ciągu 30 dni od złożenia oświadczenia. Ustawa wskazuje przy tym, że poza tymi odsetkami kredytodawcy co do zasady nie przysługują inne opłaty, z wyjątkiem określonych bezzwrotnych kosztów poniesionych na rzecz organów administracji publicznej. (ELI)
To przydatne uprawnienie, gdy po podpisaniu umowy stwierdzisz, że decyzja była zbyt pochopna albo znajdziesz inne rozwiązanie.
Czy kredyt uruchomiony online też można anulować w ciągu 14 dni?
Prawo do odstąpienia od kredytu konsumenckiego nie jest ograniczone wyłącznie do umów podpisywanych w oddziale. Ustawa przewiduje również stosowanie tych zasad do określonych umów zawieranych na odległość. (ELI)
Nie należy jednak mylić odstąpienia z anulowaniem wniosku przed podpisaniem umowy.
Jeżeli dopiero złożyłeś wniosek i nie doszło jeszcze do zawarcia oraz uruchomienia kredytu, sytuacja jest inna niż po wypłacie środków.
Czy można nadpłacać kredyt małymi kwotami?
Jeżeli produkt i przepisy pozwalają na częściową wcześniejszą spłatę, nie musi to oznaczać jednorazowego przelewu dziesiątek tysięcy złotych.
Art. 48 ustawy obejmuje zarówno wcześniejszą spłatę całego kredytu, jak i jego części. (ELI)
W praktyce przed nadpłatą warto sprawdzić, jak bank rozliczy dodatkową kwotę. Może mieć znaczenie, czy zmieni wysokość kolejnych rat, okres spłaty albo harmonogram.
Jeżeli nadpłacanie ma odbywać się regularnie, dobrze wcześniej zrozumieć mechanikę konkretnego produktu.
Czy kredyt gotówkowy warto nadpłacać?
Może to ograniczyć przyszłe koszty odsetkowe, ponieważ szybciej zmniejszasz kapitał pozostający do spłaty. Nie oznacza to jednak, że każdą wolną złotówkę należy natychmiast przelewać do banku.
Najpierw zachowaj podstawową płynność finansową. Jeżeli nadpłacisz kredyt do ostatniego tysiąca złotych oszczędności, a tydzień później pojawi się awaria samochodu, możesz zostać zmuszony do ponownego pożyczania pieniędzy.
Dlatego nadpłata i poduszka finansowa powinny być analizowane razem, a nie jako dwa zupełnie niezależne tematy.
Czy warto brać kredyt, mając oszczędności?
To zależy od przeznaczenia pieniędzy, wielkości oszczędności oraz kosztu finansowania.
Jeżeli masz 50 000 zł oszczędności i potrzebujesz 10 000 zł na wydatek, użycie części własnych środków może być znacznie tańsze niż wieloletni kredyt. Z drugiej strony wydanie całej poduszki bezpieczeństwa i pozostawienie na rachunku 0 zł również może być ryzykowne.
Dlatego nie należy pytać wyłącznie:
„kredyt czy oszczędności?”
Lepiej sprawdzić, jaka część posiadanych pieniędzy jest rzeczywistą nadwyżką, a jaka zabezpiecza podstawowe koszty życia.
Kredyt na wakacje, telefon albo elektronikę – kiedy uważać szczególnie?
Im krócej korzystasz z kupowanej rzeczy lub doświadczenia w porównaniu z okresem spłaty, tym bardziej warto zastanowić się nad decyzją.
Jeżeli wakacje trwają tydzień, a raty będziesz spłacać trzy lata, przez dużą część tego czasu będziesz finansować coś, czego konsumpcja dawno się zakończyła.
Podobnie z elektroniką. Telefon może zostać wymieniony lub stracić dużą część wartości, zanim ostatnia rata zostanie zapłacona.
Nie oznacza to, że kredyt na taki cel jest z definicji niedopuszczalny. Warto jednak porównać koszt finansowania z możliwością odłożenia pieniędzy i przesunięcia zakupu.
Kredyt na remont – na co uważać?
Przy remoncie dużym ryzykiem jest niedoszacowanie kosztów.
Jeżeli planujesz wydać 40 000 zł i pożyczasz dokładnie 40 000 zł bez żadnego marginesu ani własnej rezerwy, dodatkowy koszt materiałów lub prac może doprowadzić do konieczności zaciągnięcia kolejnego zobowiązania.
Z drugiej strony pożyczanie 70 000 zł „na wszelki wypadek”, gdy prawdopodobnie potrzebujesz 40 000 zł, również podnosi potencjalny koszt.
Najlepiej przygotować realny kosztorys i osobno ustalić rezerwę na nieprzewidziane wydatki.
Czy warto brać kredyt na spłatę innego kredytu?
Czasami zmiana finansowania może obniżyć koszty albo uprościć miesięczne zobowiązania, ale nie należy patrzeć wyłącznie na nową, niższą ratę.
Niższa rata może powstać przez wydłużenie okresu spłaty. Wtedy miesięczne obciążenie maleje, lecz całkowity koszt może wzrosnąć.
Przy refinansowaniu lub konsolidacji trzeba więc porównać całkowite koszty starego i nowego rozwiązania oraz sprawdzić, ile czasu będziesz spłacać zobowiązanie po zmianie.
Konsolidacja będzie jednym z kolejnych tematów budowanego klastra kredytowego.
Na co uważać przy „kredycie od ręki”?
Szybkość decyzji nie powinna zastępować analizy warunków.
Możliwość otrzymania pieniędzy w kilka minut jest wygodna, ale jednocześnie ogranicza naturalny czas na zastanowienie. Szczególnie niebezpieczna jest sytuacja, gdy klient najpierw widzi komunikat „możesz dostać 50 000 zł”, a dopiero później zastanawia się, czy w ogóle potrzebuje kredytu.
Przed akceptacją sprawdź przynajmniej pięć liczb: kwotę wypłaty, okres, ratę, RRSO oraz całkowitą kwotę do zapłaty.
Jeżeli nie rozumiesz któregoś kosztu, nie klikaj „akceptuję” tylko dlatego, że oferta wygasa za kilka minut.
Czy oferta w aplikacji bankowej oznacza gwarantowany kredyt?
Niekoniecznie.
Bank może prezentować klientowi w aplikacji wstępną propozycję na podstawie posiadanych danych, ale ostateczne warunki zależą od procedury konkretnego produktu i aktualnej oceny klienta.
Nie warto również traktować proponowanej maksymalnej kwoty jako informacji o tym, ile rozsądnie jest pożyczyć.
Bank odpowiada na pytanie, czy według jego kryteriów możesz spłacać zobowiązanie. Ty musisz dodatkowo odpowiedzieć, czy zobowiązanie jest potrzebne i czy pasuje do Twoich własnych planów finansowych.
Czy można porównać kredyty tylko po RRSO?
RRSO jest bardzo przydatne, ale najlepsze porównanie powstaje wtedy, gdy oferty mają tę samą kwotę i podobny okres.
Jeżeli zestawiasz kredyt na 20 000 zł przez dwa lata z kredytem na 50 000 zł przez sześć lat, same wartości RRSO nie odpowiadają na wszystkie pytania dotyczące obciążenia Twojego budżetu.
Porównuj więc zestaw parametrów:
| Parametr | Co pokazuje |
|---|---|
| Kwota kredytu | Ile kapitału otrzymujesz |
| Okres | Jak długo trwa zobowiązanie |
| Rata | Bieżące miesięczne obciążenie |
| Oprocentowanie | Koszt odsetkowy |
| Prowizja | Dodatkowa opłata za udzielenie, jeśli występuje |
| RRSO | Szeroki procentowy miernik kosztu |
| Całkowity koszt | Koszt kredytu w pieniądzach |
| Całkowita kwota do zapłaty | Ile łącznie oddasz |
Najlepsza oferta nie zawsze ma najniższą ratę ani największą reklamowaną promocję.
Czy warto składać wnioski do wielu banków jednocześnie?
Porównanie kilku ofert ma sens, ale nie należy bez potrzeby składać dużej liczby pełnych wniosków kredytowych tylko po to, żeby „zobaczyć, co się stanie”.
Lepszym pierwszym etapem jest porównanie warunków, wykonanie symulacji i sprawdzenie wymaganych dokumentów. Pełne wnioski składaj świadomie.
Przy kolejnym artykule o zdolności kredytowej dokładniej omówimy również historię kredytową i sposób, w jaki banki analizują klienta.
Najczęstsze błędy przy kredycie gotówkowym
Pierwszym błędem jest patrzenie wyłącznie na ratę. Niska rata może wynikać z bardzo długiego okresu spłaty.
Drugim jest porównywanie tylko oprocentowania. Prowizje i inne koszty mogą zmienić wynik.
Trzecim jest pożyczanie maksymalnej dostępnej kwoty zamiast rzeczywiście potrzebnej.
Czwartym jest wybór długiego okresu tylko po to, żeby rata wyglądała atrakcyjnie.
Piątym jest nieuwzględnianie innych zobowiązań i braku poduszki finansowej.
Szóstym jest podpisywanie umowy pod presją promocji bez przeczytania formularza informacyjnego.
Siódmym jest zakładanie, że po podpisaniu niczego nie można już zrobić. Przy kredycie konsumenckim istnieje zarówno prawo do wcześniejszej spłaty, jak i 14-dniowe prawo do odstąpienia od umowy. (ELI)
Jak sprawdzić kredyt przed podpisaniem umowy?
Przed akceptacją oferty przejdź przez prostą kontrolę:
- Ustal dokładnie, ile pieniędzy potrzebujesz.
- Sprawdź, jaka kwota faktycznie zostanie Ci wypłacona.
- Porównaj co najmniej kilka ofert na tę samą kwotę i okres.
- Sprawdź oprocentowanie oraz RRSO.
- Sprawdź prowizję i inne koszty.
- Sprawdź całkowitą kwotę do zapłaty.
- Ustal, czy występują wymagane usługi dodatkowe.
- Przeczytaj zasady wcześniejszej spłaty.
- Sprawdź prawo do odstąpienia.
- Policz, czy po zapłacie raty nadal pozostaje bezpieczny margines w miesięcznym budżecie.
Jeżeli oferta nadal wygląda dobrze po przejściu całej tej listy, dopiero wtedy warto podejmować decyzję.
Ile rata powinna stanowić dochodu?
Nie ma jednej uniwersalnej wartości procentowej odpowiedniej dla wszystkich gospodarstw domowych.
Rata 1500 zł przy dochodzie 6000 zł może być łatwa do obsługi dla osoby mieszkającej we własnym mieszkaniu i niemającej innych zobowiązań. Ta sama rata może być bardzo dużym obciążeniem dla rodziny płacącej wysoki czynsz, leasing samochodu i inne kredyty.
Dlatego własny test powinien być bardziej praktyczny: po odjęciu wszystkich koniecznych kosztów, rat oraz regularnych oszczędności powinien pozostać margines na nieprzewidziane wydatki.
Jeżeli nowy kredyt powoduje, że miesięczny budżet działa tylko pod warunkiem, że przez kilka lat nic niespodziewanego się nie wydarzy, zobowiązanie prawdopodobnie jest zbyt obciążające.
Kredyt a poduszka finansowa
Posiadanie poduszki jest szczególnie ważne przy wieloletnich zobowiązaniach.
Rata będzie wymagana również wtedy, gdy zepsuje się samochód, pojawi się większy rachunek albo na jakiś czas spadną dochody.
Nie oznacza to, że przed każdym kredytem trzeba mieć gigantyczne oszczędności. Im mniejszy jednak margines bezpieczeństwa, tym większe ryzyko, że pojedynczy problem zmusi Cię do korzystania z kolejnego finansowania.
Jeżeli jeszcze nie masz rezerwy, zobacz Poduszka finansowa – ile powinna wynosić i gdzie ją trzymać?.
Kredyt a majątek netto
Kredyt zwiększa Twoje zobowiązania.
Jeżeli pożyczasz 30 000 zł i wydajesz je na bieżącą konsumpcję, powstaje dług, który będzie obciążał bilans do czasu spłaty. Jeżeli środki finansują aktywo o określonej wartości, sytuacja może wyglądać inaczej, ale zobowiązanie nadal istnieje.
Dlatego przed zaciągnięciem większego kredytu warto spojrzeć nie tylko na dochód, lecz również na cały bilans finansów.
Pomocny może być artykuł Majątek netto – co to jest i jak go obliczyć?.
Co zrobić, jeśli po zaciągnięciu kredytu pojawiają się problemy ze spłatą?
Nie czekaj na kilka kolejnych niezapłaconych rat, zanim podejmiesz działanie.
Jeżeli widzisz, że dochód spadł lub sytuacja finansowa zaczyna się pogarszać, sprawdź umowę i skontaktuj się z bankiem. Dostępne możliwości zależą od produktu, sytuacji i polityki instytucji.
Najgorszym rozwiązaniem jest ignorowanie problemu i finansowanie każdej raty kolejną szybką pożyczką bez policzenia skutków. W ten sposób przejściowy problem z płynnością może zamienić się w trwałe nadmierne zadłużenie.
Kredyt gotówkowy a chwilówka
Nie należy wrzucać wszystkich produktów pożyczkowych do jednego worka.
Kredyt gotówkowy oferowany przez bank i krótkoterminowa pożyczka instytucji pożyczkowej mogą podlegać części wspólnych regulacji konsumenckich, ale ich konstrukcja, okres, model kosztów oraz sposób sprzedaży mogą być bardzo różne.
W kredycie bankowym występuje obowiązek oceny zdolności kredytowej. Instytucje pożyczkowe również podlegają określonym ustawowo zasadom oceny zdolności kredytowej.
Bez względu na nazwę produktu porównuj całkowity koszt oraz warunki spłaty, a nie sam komunikat reklamowy.
Czy istnieje maksymalny limit dodatkowych kosztów kredytu konsumenckiego?
Tak. Ustawa o kredycie konsumenckim określa maksymalny poziom pozaodsetkowych kosztów dla produktów objętych tymi regulacjami.
Według aktualnego tekstu ustawy dla kredytów na co najmniej 30 dni maksymalna wysokość pozaodsetkowych kosztów jest wyliczana według ustawowego wzoru, a dodatkowo nie mogą one przekroczyć 45% całkowitej kwoty kredytu. Dla kredytów krótszych niż 30 dni obowiązuje odrębny wzór. (ELI)
Nie oznacza to, że koszt znajdujący się poniżej prawnego maksimum automatycznie jest atrakcyjny. Limit prawny i dobra oferta to dwa zupełnie różne pojęcia.
Czy bank musi dać harmonogram spłaty?
W przypadku umowy o kredyt konsumencki zawartej na czas określony konsument ma prawo na swój wniosek otrzymać bezpłatnie harmonogram spłaty przez cały okres obowiązywania umowy. Ustawa określa również, że harmonogram powinien przedstawiać terminy i wysokość rat oraz ich składniki. (ELI)
Dzięki temu możesz sprawdzić, jaka część kolejnych płatności przypada na kapitał, odsetki i inne przewidziane koszty.
Harmonogram jest szczególnie przydatny przy planowaniu wcześniejszej spłaty albo analizie tego, ile kapitału pozostaje do oddania.
Kiedy kredyt gotówkowy może mieć sens?
Kredyt sam w sobie nie jest ani dobry, ani zły. Jest narzędziem finansowym, którego koszt trzeba zestawić z celem oraz możliwościami spłaty.
Może mieć sens, jeżeli finansujesz potrzebny wydatek, posiadasz stabilny budżet, rata pozostawia odpowiedni margines bezpieczeństwa, a koszt finansowania jest świadomie zaakceptowany.
Znacznie bardziej ryzykowna jest sytuacja, w której kredyt służy do stałego uzupełniania brakującej części miesięcznego budżetu. Jeżeli co miesiąc brakuje pieniędzy na podstawowe wydatki, nowe zobowiązanie może jedynie przesunąć problem w czasie i zwiększyć jego skalę.
Kiedy lepiej poczekać z kredytem?
Warto rozważyć odłożenie decyzji, jeżeli nie wiesz jeszcze, ile kredyt będzie kosztował, nie masz stabilnego dochodu albo już teraz trudno Ci regulować istniejące zobowiązania.
Podobnie wtedy, gdy zakup nie jest pilny i możesz odłożyć pieniądze w stosunkowo krótkim czasie.
Załóżmy, że potrzebujesz 6000 zł na rzecz, którą możesz kupić za pół roku. Jeżeli jesteś w stanie odkładać 1000 zł miesięcznie, warto przynajmniej porównać wariant zakupu za gotówkę z kosztem natychmiastowego finansowania kredytem.
Czas również ma swoją wartość, ale dobrze wiedzieć, ile dokładnie płacisz za możliwość zrealizowania zakupu wcześniej.
FAQ
Jak działa kredyt gotówkowy?
Bank udostępnia określoną kwotę, a kredytobiorca spłaca ją w ratach wraz z odsetkami i ewentualnymi dodatkowymi kosztami. Przed udzieleniem kredytu bank ocenia zdolność kredytową klienta.
Na co można przeznaczyć kredyt gotówkowy?
Typowy kredyt gotówkowy jest często finansowaniem na dowolny cel konsumpcyjny i bank nie wymaga późniejszego przedstawiania faktur za konkretny zakup. Zawsze należy jednak sprawdzić warunki konkretnego produktu.
Co jest ważniejsze: oprocentowanie czy RRSO?
Oba parametry mają znaczenie, ale RRSO szerzej uwzględnia koszt finansowania. Przy porównaniu podobnych kredytów warto dodatkowo sprawdzić całkowity koszt oraz całkowitą kwotę do zapłaty.
Czy kredyt z prowizją 0% jest darmowy?
Nie musi być. Nadal mogą występować odsetki lub inne koszty. Najlepiej sprawdzić RRSO i całkowitą kwotę do zapłaty.
Czy im niższa rata, tym lepszy kredyt?
Nie. Niska rata może wynikać z długiego okresu spłaty, co może zwiększać całkowity koszt. Rata powinna być bezpieczna dla budżetu, ale trzeba równocześnie sprawdzać cenę całego finansowania.
Czy bank może odmówić kredytu?
Tak. Bank uzależnia udzielenie kredytu od oceny zdolności kredytowej. Wysokie dochody same w sobie nie gwarantują pozytywnej decyzji.
Czy kredyt gotówkowy można spłacić wcześniej?
Jeżeli jest kredytem konsumenckim objętym ustawą, konsument może w każdym czasie spłacić całość lub część przed terminem. (ELI)
Czy przy wcześniejszej spłacie należy się zwrot prowizji?
Przy wcześniejszej spłacie kredytu konsumenckiego całkowity koszt podlega odpowiedniemu obniżeniu zgodnie z art. 49 ustawy. Rzecznik Finansowy wskazuje również na proporcjonalne rozliczanie kosztów, w tym prowizji, w przypadkach objętych tym przepisem. (ELI)
Ile czasu mam na odstąpienie od kredytu gotówkowego?
W przypadku kredytu konsumenckiego konsument ma co do zasady 14 dni od zawarcia umowy na odstąpienie bez podawania przyczyny. (ELI)
Czy po odstąpieniu trzeba oddać pieniądze od razu?
Ustawa przewiduje zwrot udostępnionego kapitału wraz z należnymi odsetkami za okres korzystania z niego nie później niż w ciągu 30 dni od złożenia oświadczenia o odstąpieniu. (ELI)
Ile maksymalnie może wynosić kredyt konsumencki?
Aktualna ustawa definiuje kredyt konsumencki co do zasady jako kredyt do 255 550 zł albo równowartości tej kwoty w innej walucie. Istnieją również szczególne ustawowe przypadki objęte regulacją. (ELI)
Czy można mieć kilka kredytów gotówkowych jednocześnie?
Samo posiadanie jednego kredytu nie oznacza automatycznego zakazu uzyskania kolejnego. Nowe zobowiązanie będzie jednak uwzględniane przy ocenie zdolności kredytowej, dlatego istniejące raty mogą zmniejszyć możliwą do uzyskania kwotę.
Podsumowanie
Kredyt gotówkowy jest stosunkowo prostym sposobem uzyskania dodatkowych środków, ale jego ocena nie powinna kończyć się na wysokości miesięcznej raty. Najważniejsze jest sprawdzenie całego kosztu: oprocentowania, prowizji, RRSO, ewentualnych usług dodatkowych oraz całkowitej kwoty do zapłaty.
Przed podpisaniem umowy porównuj oferty dla tej samej kwoty i podobnego okresu. Jeżeli jedna propozycja ma niższą ratę wyłącznie dlatego, że kredyt będzie spłacany dwa razy dłużej, nie oznacza to automatycznie, że jest korzystniejsza.
Pamiętaj również o prawach związanych z kredytem konsumenckim. Możliwe jest wcześniejsze spłacenie całości lub części zobowiązania, a przy spełnieniu ustawowych warunków wcześniejsza spłata prowadzi do odpowiedniego obniżenia kosztów. Konsument posiada też 14 dni na odstąpienie od umowy kredytu konsumenckiego bez podawania przyczyny. (ELI)
Najlepsza kwota kredytu nie jest kwotą maksymalną, którą zgodzi się pożyczyć bank. Jest nią kwota rzeczywiście potrzebna, ze spłatą której Twój budżet poradzi sobie również wtedy, gdy pojawi się nieplanowany wydatek. Kredyt powinien rozwiązywać konkretną potrzebę finansową, a nie tworzyć kolejną.
Zobacz również
RRSO – co to jest i czym różni się od oprocentowania?
Karta kredytowa – jak działa i kiedy może kosztować 0 zł?
Poduszka finansowa – ile powinna wynosić i gdzie ją trzymać?
Majątek netto – co to jest i jak go obliczyć?
Jak zrobić budżet domowy, który naprawdę działa?
Oficjalne źródła
ELI: aktualny tekst ustawy o kredycie konsumenckim
ELI: Prawo bankowe, w tym zasady oceny zdolności kredytowej
KNF: Rekomendacja T dotycząca detalicznych ekspozycji kredytowych
Rzecznik Finansowy: wcześniejsza spłata kredytów, pytania i odpowiedzi
Rzecznik Finansowy: kalkulator przedterminowej spłaty kredytu konsumenckiego
