
Składasz wniosek o kredyt na 40 000 zł. Bank przedstawia ratę, oprocentowanie i prowizję, ale obok pojawia się jeszcze ubezpieczenie na życie, od utraty pracy albo poważnego zachorowania. Koszt może wynosić kilkaset lub kilka tysięcy złotych. Pojawia się więc naturalne pytanie: czy naprawdę musisz za nie zapłacić, żeby dostać kredyt?
Nie istnieje ogólna zasada nakazująca każdemu klientowi zaciągającemu kredyt gotówkowy wykupienie ubezpieczenia. Konkretna oferta banku może jednak być skonstruowana w taki sposób, że zakup dodatkowej usługi jest warunkiem uzyskania kredytu albo otrzymania go na określonych, korzystniejszych warunkach. Polska ustawa o kredycie konsumenckim wprost uwzględnia taką możliwość, zaliczając koszty dodatkowych usług, w szczególności ubezpieczeń, do całkowitego kosztu kredytu, jeżeli są niezbędne do otrzymania finansowania lub uzyskania go na oferowanych warunkach. ELI
Dlatego pytanie nie powinno brzmieć wyłącznie „czy ubezpieczenie jest obowiązkowe?”. Znacznie ważniejsze jest ustalenie: czy możesz otrzymać ten sam kredyt bez niego, jak zmienią się wtedy oprocentowanie i prowizja, ile kosztuje ochrona przez cały okres oraz w jakich konkretnie sytuacjach ubezpieczyciel rzeczywiście spłaci raty lub pozostałe zadłużenie.
Ubezpieczenie może mieć realną wartość, szczególnie przy większym kredycie i gospodarstwie mocno zależnym od jednego dochodu. Może również okazać się kosztownym dodatkiem o bardzo ograniczonym zakresie ochrony. Nie ocenia się go więc po samej nazwie „ubezpieczenie kredytu”, lecz po cenie, OWU, wyłączeniach odpowiedzialności i wpływie na warunki całego finansowania.
Najważniejsze informacje
Ubezpieczenie kredytu gotówkowego nie jest z mocy prawa obowiązkowym dodatkiem do każdego kredytu. Bank może jednak skonstruować konkretną ofertę w taki sposób, że ubezpieczenie jest wymagane do otrzymania finansowania na przedstawionych warunkach. Jeżeli jego zakup jest konieczny do uzyskania kredytu albo do otrzymania reklamowanych warunków, koszt powinien zostać uwzględniony w całkowitym koszcie kredytu i odpowiednio wpływać na RRSO. ELI
Zakres ochrony może obejmować między innymi śmierć kredytobiorcy, poważne zachorowanie, hospitalizację, utratę źródła dochodu lub inne zdarzenia wskazane w umowie. Przykładowo PKO BP przy aktualnym ubezpieczeniu swojej pożyczki gotówkowej przewiduje w wybranych wariantach spłatę do 12 rat w razie określonych trudnych sytuacji życiowych oraz spłatę odpowiedniej części zadłużenia w przypadku śmierci. Szczegółowe warunki i ograniczenia zależą jednak od konkretnej polisy. PKO Bank Polski
Najważniejszym dokumentem nie jest reklama banku, ale Ogólne Warunki Ubezpieczenia, czyli OWU. Tam znajdują się definicje zdarzeń, limity świadczeń, karencje, wyłączenia odpowiedzialności i warunki zgłoszenia roszczenia.
Jeżeli ochrona zakończy się przed pierwotnym terminem, może powstać prawo do zwrotu składki za niewykorzystany okres. Art. 813 Kodeksu cywilnego przewiduje zwrot składki przypadającej na okres, w którym ubezpieczyciel nie świadczył już ochrony. Rzecznik Finansowy również wskazuje na proporcjonalne rozliczanie takiego niewykorzystanego okresu. Muzyczny Rządowy Fundusz
Co to jest ubezpieczenie kredytu gotówkowego?
Najprościej mówiąc, jest to polisa powiązana z kredytem, która ma ograniczyć skutki określonych zdarzeń utrudniających albo uniemożliwiających spłatę zobowiązania.
Nie oznacza to, że jeżeli przestaniesz mieć pieniądze, ubezpieczyciel automatycznie przejmie wszystkie raty. Ochrona działa wyłącznie w sytuacjach objętych warunkami konkretnej polisy.
Może to być przykładowo śmierć, określona poważna choroba, trwała niezdolność do pracy, hospitalizacja albo utrata źródła dochodu spełniająca bardzo konkretną definicję zawartą w OWU.
W praktyce pod jednym określeniem „ubezpieczenie kredytu” mogą więc kryć się zupełnie różne produkty.
Czy ubezpieczenie kredytu gotówkowego jest obowiązkowe?
Nie istnieje ogólny przepis nakazujący ubezpieczyć każdy kredyt gotówkowy.
To jednak nie oznacza, że w każdej ofercie możesz po prostu odznaczyć polisę i zachować dokładnie takie samo oprocentowanie oraz pozostałe warunki.
Ustawa o kredycie konsumenckim wprost odnosi się do sytuacji, w której zakup usługi dodatkowej, w tym ubezpieczenia, jest konieczny do uzyskania kredytu albo uzyskania go na oferowanych warunkach. Koszt takiej usługi wchodzi wówczas do całkowitego kosztu kredytu. ELI
Dlatego mogą wystąpić trzy różne sytuacje:
| Sytuacja | Co oznacza? |
|---|---|
| Ubezpieczenie całkowicie opcjonalne | Możesz z niego zrezygnować bez zmiany warunków kredytu |
| Ubezpieczenie potrzebne do promocji | Kredyt bez polisy jest dostępny, ale np. z wyższym oprocentowaniem |
| Ubezpieczenie elementem konkretnego wariantu finansowania | Bank może zaproponować inną konstrukcję kredytu bez polisy |
Nie pytaj więc doradcy wyłącznie „czy muszę mieć ubezpieczenie?”. Zapytaj: „Jakie dokładnie będą oprocentowanie, prowizja, rata, RRSO i całkowita kwota do zapłaty, jeżeli nie wykupię ubezpieczenia?”
Czy bank może uzależnić lepsze warunki od ubezpieczenia?
Może wystąpić oferta, w której uzyskanie określonych warunków wymaga dodatkowego produktu. Właśnie z tego powodu przepisy nakazują odpowiednie uwzględnienie kosztów takich usług w informacji o całkowitym koszcie kredytu. ELI
Załóżmy, że bank proponuje dwa warianty:
| Kredyt bez ubezpieczenia | Kredyt z ubezpieczeniem | |
|---|---|---|
| Oprocentowanie | 12% | 9,5% |
| Prowizja | 3% | 0% |
| Ubezpieczenie | 0 zł | 3200 zł |
| Rata | wyższa | niższa |
| Całkowita kwota do zapłaty | ? | ? |
Nie można powiedzieć, że drugi wariant jest lepszy tylko dlatego, że oprocentowanie spadło o 2,5 punktu procentowego.
Trzeba policzyć całość.
Jeżeli ubezpieczenie kosztuje 3200 zł, oszczędność na odsetkach i prowizji musi być na tyle duża, aby zrekompensować ten koszt, jeśli analizujesz polisę wyłącznie finansowo.
Czy ubezpieczenie wchodzi do RRSO?
Jeżeli jego zakup jest konieczny do uzyskania kredytu albo uzyskania go na danych warunkach, jego koszt powinien zostać zaliczony do całkowitego kosztu kredytu, a więc wpływać również na RRSO. Wynika to z definicji zawartej w ustawie o kredycie konsumenckim. ELI
UOKiK zwracał uwagę na nieprawidłowe prezentowanie składek ubezpieczeniowych właśnie dlatego, że może to sztucznie poprawiać obraz kosztów finansowania. W decyzji dotyczącej Santander Consumer Banku urząd wskazywał, że obowiązkowa usługa ubezpieczeniowa powinna być traktowana jako koszt kredytu, a nie część pieniędzy rzeczywiście udostępnionych konsumentowi. Archiwum UOKiK
Jeżeli polisa jest natomiast rzeczywiście dobrowolna i jej zakup nie wpływa na możliwość uzyskania kredytu ani jego oferowane warunki, sposób jej uwzględnienia w ustawowym całkowitym koszcie może wyglądać inaczej.
Więcej o samym mechanizmie znajdziesz w poradniku RRSO – co to jest i czym różni się od oprocentowania?
Dlaczego koszt ubezpieczenia bywa trudny do zauważenia?
Ponieważ klient najczęściej skupia się na miesięcznej racie.
Załóżmy, że kredyt ma ratę 950 zł bez ubezpieczenia i 990 zł z polisą. Różnica wynosi tylko 40 zł, więc może wyglądać nieistotnie.
Jeżeli jednak spłata trwa 60 miesięcy:
40 zł × 60 = 2400 zł.
To już zupełnie inna perspektywa.
Jeszcze bardziej uważać trzeba wtedy, gdy składka jest pobierana z góry albo kredytowana razem z innymi kosztami. Wtedy klient może w ogóle nie wykonać osobnej płatności, mimo że ubezpieczenie kosztuje kilka tysięcy złotych.
Co oznacza kredytowane ubezpieczenie?
Oznacza to w uproszczeniu, że nie płacisz całej składki bezpośrednio z własnego rachunku w dniu zawarcia umowy. Jej finansowanie zostaje uwzględnione w konstrukcji kredytu.
Nie sprawia to jednak, że ubezpieczenie jest darmowe.
Jeżeli otrzymujesz do wykorzystania 40 000 zł, a związana z kredytem składka wynosi 4000 zł, musisz wiedzieć, jak dokładnie bank rozlicza tę kwotę i od jakich wartości naliczane są pozostałe koszty.
UOKiK podkreśla, że składka za dodatkową usługę ubezpieczeniową, jeżeli spełnia ustawowe kryteria kosztu, nie powinna być sztucznie przedstawiana jako część pieniędzy faktycznie wypłaconych konsumentowi. Archiwum UOKiK
Co może obejmować ubezpieczenie kredytu?
Zakres może być bardzo różny. Najczęściej spotkasz ochronę związaną z życiem, zdrowiem i możliwością osiągania dochodu.
Aktualne ubezpieczenie oferowane przy pożyczce gotówkowej PKO BP pokazuje kilka typowych przykładów. W zależności od wariantu ochrona może obejmować między innymi śmierć, poważne zachorowanie, utratę źródła dochodu oraz pobyt w szpitalu wskutek nieszczęśliwego wypadku. Bank informuje, że w określonych przypadkach ubezpieczenie może pokryć do 12 rat, a w przypadku śmierci odpowiednią część pozostałego zadłużenia. PKO Bank Polski
Nie wolno jednak przenosić zasad jednej polisy na wszystkie produkty bankowe.
Ubezpieczenie na życie przy kredycie
Jego podstawowym zadaniem jest ograniczenie ryzyka finansowego związanego ze śmiercią kredytobiorcy.
W określonych polisach świadczenie może zostać przeznaczone na spłatę całości albo części pozostającego zadłużenia. To może mieć duże znaczenie, jeżeli kredytobiorca pozostawia rodzinę, która w przeciwnym razie musiałaby mierzyć się z rozliczeniem zobowiązania.
Trzeba jednak sprawdzić sumę ubezpieczenia, sposób jej zmniejszania wraz ze spłatą kredytu, beneficjenta oraz wyłączenia.
Nie zakładaj, że napis „ubezpieczenie na życie” zawsze oznacza automatyczną spłatę całego kredytu niezależnie od przyczyny śmierci.
Ubezpieczenie od poważnego zachorowania
Taka polisa może wypłacić świadczenie po rozpoznaniu konkretnej choroby wymienionej w warunkach.
Kluczowe jest słowo konkretnej.
„Poważne zachorowanie” nie oznacza dowolnej choroby, którą klient sam uważa za poważną. OWU może zawierać zamkniętą listę schorzeń wraz z dokładnymi kryteriami medycznymi.
Jeżeli dokument obejmuje np. określone nowotwory, zawał i udar, nie oznacza to automatycznie ochrony przy każdym długotrwałym zwolnieniu lekarskim.
Ubezpieczenie od utraty pracy
To jedna z polis, przy których szczególnie ważne są definicje.
Utrata pracy może być objęta ochroną tylko wtedy, gdy stosunek pracy zakończył się w określony sposób. Dobrowolne odejście, zwolnienie dyscyplinarne, rozwiązanie umowy za porozumieniem stron albo zakończenie umowy terminowej może być traktowane inaczej, zależnie od OWU.
Może występować również okres karencji, minimalny czas zatrudnienia albo ograniczenie liczby rat opłacanych przez ubezpieczyciela.
Dlatego hasło „ubezpieczenie od utraty pracy” bez przeczytania definicji zdarzenia mówi bardzo niewiele.
Czy ubezpieczenie zapłaci wszystkie raty po utracie pracy?
Niekoniecznie.
Polisa może pokrywać tylko określoną liczbę rat i do ustalonego limitu kwotowego. Aktualny produkt PKO BP przewiduje w określonych sytuacjach pomoc odpowiadającą maksymalnie 12 ratom w całym okresie ochrony, ale jest to przykład konkretnego produktu, a nie reguła całego rynku. PKO Bank Polski
Załóżmy, że pozostało Ci 48 rat. Polisa pokrywająca maksymalnie sześć albo dwanaście rat nie oznacza przejęcia zobowiązania do końca umowy.
Jej zadaniem może być przede wszystkim zapewnienie czasu na znalezienie nowego źródła dochodu.
Czy osoba prowadząca działalność skorzysta z ochrony od utraty pracy?
Nie należy tego zakładać.
Ryzyko utraty zatrudnienia może być definiowane głównie w odniesieniu do osoby zatrudnionej na podstawie określonej umowy. Osoba prowadząca działalność gospodarczą, emeryt albo osoba uzyskująca dochody z innych źródeł może podlegać innemu zakresowi ochrony.
PKO BP w obecnym produkcie dzieli klientów między innymi według ich sytuacji zawodowej, co wpływa na zakres ochrony. PKO Bank Polski
Przed zapłaceniem składki upewnij się więc, czy najważniejsze dla Ciebie ryzyko w ogóle jest objęte polisą.
Co to jest OWU?
OWU to Ogólne Warunki Ubezpieczenia i jest to jeden z najważniejszych dokumentów przy podejmowaniu decyzji.
Powinieneś w nim znaleźć przede wszystkim zakres ochrony, definicje poszczególnych zdarzeń, wyłączenia odpowiedzialności, okres ubezpieczenia, sposób zgłaszania roszczenia oraz zasady wypłaty świadczenia.
Jeżeli doradca mówi:
„spokojnie, przy utracie pracy ubezpieczenie zapłaci raty”
poproś o pokazanie odpowiedniego punktu OWU.
To, co liczy się przy ewentualnej wypłacie, wynika z umowy i warunków produktu, a nie ze skrótu użytego podczas rozmowy sprzedażowej.
Czym są wyłączenia odpowiedzialności?
To sytuacje, w których zdarzenie wygląda podobnie do objętego ochroną, ale ubezpieczyciel zgodnie z umową nie wypłaci świadczenia.
Przy ubezpieczeniu na życie lub zdrowie mogą mieć znaczenie między innymi określone wcześniejsze choroby, okoliczności zdarzenia albo niespełnienie medycznej definicji wskazanej w polisie.
Przy utracie pracy znaczenie może mieć sposób rozwiązania umowy.
Szczegółowa lista zawsze znajduje się w dokumentacji konkretnego ubezpieczenia.
Im droższa polisa, tym bardziej warto poświęcić kilkanaście minut na przeczytanie właśnie sekcji „wyłączenia odpowiedzialności”.
Co to jest karencja?
Karencja oznacza okres po rozpoczęciu ubezpieczenia, w którym ochrona dotycząca określonego ryzyka jeszcze nie działa albo jest ograniczona.
Przykładowo, jeżeli dla danego zdarzenia przewidziano trzymiesięczną karencję, wystąpienie go dwa tygodnie po zawarciu ubezpieczenia może nie prowadzić do wypłaty świadczenia.
Nie każda polisa i nie każde ryzyko mają karencję.
Dlatego właśnie nie można zakładać, że od chwili podpisania umowy jesteś natychmiast chroniony przed każdym zdarzeniem wymienionym na pierwszej stronie materiału marketingowego.
Ile kosztuje ubezpieczenie kredytu?
Nie ma jednej stawki.
Koszt może zależeć od kwoty kredytu, okresu spłaty, wieku kredytobiorcy, zakresu ochrony i konkretnego produktu.
Aktualny przykład PKO BP dobrze pokazuje, że składka może być liczona jako określony procent całkowitej kwoty pożyczki pomnożony przez liczbę rat. Dla części obecnych klientów bank podaje inne stawki dla ubezpieczenia na życie i inne dla ochrony związanej z trudnymi sytuacjami losowymi. PKO Bank Polski
Dlatego koszt zawsze warto przeliczyć na pełną kwotę w złotówkach, a nie pozostawiać jako niewielki procent.
Przykład kosztu ubezpieczenia
Załóżmy wyłącznie przykładowo, że bierzesz 40 000 zł kredytu na 48 miesięcy, a pełny koszt ubezpieczenia wynikający z oferty wynosi 3600 zł.
To oznacza:
3600 zł ÷ 48 = średnio 75 zł kosztu przypadającego na miesiąc ochrony.
Jeżeli rata kredytu bez ubezpieczenia wynosi 1050 zł, a w wariancie ubezpieczonym ekonomiczny koszt odpowiada około 1125 zł miesięcznie, różnica może początkowo wyglądać niewielka.
Ale przez cztery lata jest to nadal 3600 zł.
Dopiero wtedy można rozsądnie zadać pytanie: czy zakres ochrony jest dla mnie wart tej ceny?
Jak ocenić, czy polisa jest droga?
Nie porównuj jej wyłącznie do jednej miesięcznej raty.
Sprawdź:
- pełny koszt składki przez cały okres,
- maksymalne możliwe świadczenie,
- jakie zdarzenia są objęte,
- jakie są najważniejsze wyłączenia,
- przez ile rat działa ochrona,
- czy masz już podobne ubezpieczenie gdzie indziej,
- jak zmienią się parametry kredytu po rezygnacji z polisy.
Jeżeli płacisz 4000 zł za produkt, który w interesującym Cię scenariuszu pokrywa maksymalnie kilka rat, trzeba zastanowić się, jaka rzeczywista wartość ochrony pozostaje po uwzględnieniu ograniczeń.
Ubezpieczenie kredytu a poduszka finansowa
Te dwa narzędzia spełniają inną funkcję.
Poduszka jest Twoją gotówką. Możesz wykorzystać ją w przypadku utraty pracy, choroby, awarii samochodu, problemów mieszkaniowych albo dowolnego innego wydatku.
Ubezpieczenie działa tylko przy zdarzeniach określonych w umowie.
Załóżmy, że posiadasz 30 000 zł poduszki i podstawowe wydatki wynoszą 5000 zł miesięcznie. Masz około sześciu miesięcy własnej rezerwy.
Druga osoba może mieć 2000 zł oszczędności i kredyt z ratą 1500 zł. W jej przypadku utrata dochodu po kilku tygodniach może prowadzić do problemów ze spłatą.
Ta sama polisa może mieć więc zupełnie inną wartość dla dwóch osób.
Czy ubezpieczenie zastępuje poduszkę finansową?
Nie.
Polisa może nie obejmować przyczyny Twojego problemu albo wypłata może wymagać udokumentowania zdarzenia i przeprowadzenia procedury likwidacji szkody.
Poduszka jest znacznie bardziej uniwersalna.
Najlepszy system bezpieczeństwa nie powinien zakładać:
„nie potrzebuję oszczędności, ponieważ mam ubezpieczenie kredytu”.
Jeżeli posiadasz możliwość zbudowania rezerwy, nadal ma ona ogromne znaczenie.
Poduszka finansowa – ile powinna wynosić i gdzie ją trzymać?
Kiedy ubezpieczenie może mieć większy sens?
Wartość ochrony rośnie wtedy, gdy potencjalne zdarzenie mogłoby poważnie uderzyć nie tylko w Ciebie, ale również w osoby zależne od Twojego dochodu.
Przykładem może być gospodarstwo, w którym jedna osoba odpowiada za większość dochodów, ma dużą ratę kredytu i dzieci pozostające na utrzymaniu.
Śmierć albo długotrwała utrata zdolności do osiągania dochodu ma wtedy zupełnie inne konsekwencje niż w przypadku osoby bez zobowiązań rodzinnych i z dużymi oszczędnościami.
Nie oznacza to automatycznie, że bankowe ubezpieczenie jest najlepszym rozwiązaniem. Warto porównać je również z niezależną polisą na życie lub innym ubezpieczeniem.
Kiedy warto szczególnie dokładnie policzyć koszt?
Jeżeli ubezpieczenie kosztuje kilka tysięcy złotych, a jego głównym skutkiem jest niewielkie obniżenie oprocentowania kredytu.
Załóżmy:
wariant A: 10,5% oprocentowania, bez ubezpieczenia,
wariant B: 8,9% oprocentowania, ale polisa kosztuje 5000 zł.
Niższe oprocentowanie brzmi atrakcyjnie, ale bez policzenia całkowitej kwoty do zapłaty nie wiesz, czy 1,6 punktu procentowego różnicy pokrywa cenę polisy.
Dlatego poproś bank o oba formularze informacyjne i porównaj je obok siebie.
Nie porównuj samego RRSO dla różnych okresów
Jeżeli wariant z ubezpieczeniem jest przedstawiany na 72 miesiące, a bez ubezpieczenia na 48 miesięcy, samo zestawienie dwóch RRSO może nie wystarczyć do praktycznej oceny.
Porównuj możliwie tę samą kwotę i ten sam okres.
Sprawdź również:
całkowitą kwotę do zapłaty.
Jeżeli jedna oferta wymaga ostatecznie 55 000 zł, a druga 59 000 zł, różnica 4000 zł jest znacznie bardziej namacalna niż sama różnica dwóch wskaźników procentowych.
Czy ubezpieczenie może poprawić warunki kredytu?
Może być elementem oferty, który wpływa na cenę lub konstrukcję finansowania.
Bank może przykładowo zaproponować niższe oprocentowanie albo inną prowizję klientowi wybierającemu dodatkowy produkt. Nie należy jednak zakładać, że każda taka oferta jest automatycznie tańsza.
Zasada jest prosta:
porównujesz cały kredyt z polisą z całym kredytem bez polisy.
Nie porównujesz:
9% vs 11%.
Porównujesz:
ile finalnie oddam vs ile finalnie oddam.
Czy ubezpieczenie może zwiększyć kwotę, którą spłacasz?
Tak, jeżeli jest odpłatnym elementem finansowania.
Szczególnie istotne jest to wtedy, gdy składka zostaje sfinansowana razem z kredytem. Klient może potrzebować 40 000 zł gotówki, ale jego ekonomiczne zobowiązanie związane z umową jest większe z powodu dodatkowych kosztów.
UOKiK zwracał uwagę właśnie na potrzebę prawidłowego rozróżnienia pomiędzy kwotą rzeczywiście udostępnioną klientowi a kosztami ubezpieczenia. Archiwum UOKiK
Nie pytaj więc tylko:
„ile wynosi mój kredyt?”
Zapytaj również:
„ile pieniędzy realnie otrzymuję i ile łącznie mam oddać?”
Ubezpieczenie a całkowita kwota kredytu
To ważne pojęcie także z punktu widzenia RRSO.
UOKiK wskazywał, że koszt ubezpieczenia nie powinien sztucznie zwiększać całkowitej kwoty kredytu, jeżeli w rzeczywistości klient tych pieniędzy nie otrzymuje do swobodnego wykorzystania, lecz służą one pokryciu kosztu dodatkowej usługi. Archiwum UOKiK
Dlaczego ma to znaczenie?
Jeżeli koszt zostanie przedstawiony jako część „kwoty kredytu”, matematycznie relacja kosztów do kwoty finansowania może wyglądać korzystniej niż w rzeczywistości.
Dla klienta najważniejsza jest więc kwota znajdująca się rzeczywiście do jego dyspozycji.
Czy można zrezygnować z ubezpieczenia kredytu?
Często tak, ale zasady zależą od rodzaju polisy, umowy i momentu rezygnacji.
Trzeba sprawdzić OWU oraz warunki kredytu. Rezygnacja może zakończyć ochronę, ale jeżeli ubezpieczenie było elementem warunków cenowych kredytu, może również wpłynąć na samą relację kredytową, jeśli umowa przewiduje taki skutek.
Dlatego nie wysyłaj rezygnacji, zanim nie przeczytasz dwóch dokumentów:
umowy ubezpieczenia oraz umowy kredytu.
Najważniejsze pytanie brzmi: czy po rezygnacji zmieni się oprocentowanie lub inny koszt kredytu?
Czy po rezygnacji bank może podnieść oprocentowanie?
Jeżeli konkretne preferencyjne warunki zostały uzależnione od utrzymywania ubezpieczenia i umowa przewiduje konsekwencje rezygnacji, zmiana może wpłynąć na parametry finansowania.
Nie wolno jednak tego zakładać w ciemno.
W jednej ofercie rezygnacja może nie zmieniać niczego poza brakiem ochrony. W innej może prowadzić do utraty rabatu.
Dlatego przed rezygnacją poproś bank o jednoznaczną informację:
„Jaka będzie moja rata, oprocentowanie i całkowita kwota pozostała do zapłaty po rezygnacji z ubezpieczenia?”
Dopiero po otrzymaniu odpowiedzi można sensownie liczyć korzyść.
Czy po rezygnacji należy się zwrot składki?
Jeżeli ochrona ubezpieczeniowa kończy się przed okresem, za który składka została już zapłacona, mogą działać zasady zwrotu składki za niewykorzystany okres.
Art. 813 § 1 Kodeksu cywilnego przewiduje, że w razie wygaśnięcia stosunku ubezpieczenia przed końcem okresu, na jaki zawarto umowę, ubezpieczającemu przysługuje zwrot składki za okres niewykorzystanej ochrony. Rzecznik Finansowy wskazuje na zasadę proporcjonalnego rozliczenia takiego okresu. Muzyczny Rządowy Fundusz
Aktualna oferta PKO BP również wprost informuje, że przy rezygnacji z ubezpieczenia lub wcześniejszej spłacie pożyczki zwracana jest składka za niewykorzystany okres ochrony. PKO Bank Polski
Wcześniejsza spłata kredytu a ubezpieczenie
Jeżeli spłacasz kredyt przed czasem, sprawdź dwa rozliczenia.
Pierwsze dotyczy samego kredytu. Przy kredycie konsumenckim wcześniejsza spłata powoduje obniżenie całkowitego kosztu zgodnie z zasadami art. 49 ustawy. Archiwum UOKiK
Drugie dotyczy polisy. Jeżeli wraz ze spłatą kończy się ochrona, może powstać prawo do zwrotu składki za niewykorzystany okres ubezpieczenia.
Nie zakładaj, że jedna kwota zwrotu obejmuje automatycznie obie rzeczy. Sprawdź rozliczenie kredytu oraz rozliczenie ubezpieczenia.
Szczegółowo temat kosztów kredytu opisujemy w Wcześniejsza spłata kredytu gotówkowego – zwrot prowizji i kosztów
Czy trzeba samemu wnioskować o zwrot?
Zależy od produktu i procedury instytucji.
W części przypadków rozliczenie następuje automatycznie, ale nie warto zakładać, że system zawsze wykona wszystko prawidłowo bez kontroli klienta.
Po zakończeniu kredytu sprawdź:
ile składki zostało pobrane, kiedy zakończyła się ochrona, jaka kwota została zwrócona i za jaki okres.
Jeżeli wynik budzi wątpliwości, poproś o wyliczenie.
Co się dzieje, gdy wystąpi zdarzenie ubezpieczeniowe?
Nie wystarczy poinformować banku, że straciłeś pracę albo zachorowałeś.
Trzeba uruchomić procedurę zgłoszenia szkody zgodnie z OWU. Ubezpieczyciel może wymagać określonych dokumentów, np. informacji o rozwiązaniu stosunku pracy, dokumentacji medycznej czy aktu zgonu.
Dopiero później ocenia, czy zdarzenie spełnia definicję przewidzianą w umowie.
Do momentu formalnego potwierdzenia wypłaty nie zakładaj automatycznie, że możesz przestać regulować raty. Jeżeli rata jest wymagalna, a ubezpieczyciel jeszcze nie przejął płatności zgodnie z procedurą, brak wpłaty może spowodować zaległość.
Kto dostaje pieniądze z ubezpieczenia?
To zależy od konstrukcji polisy.
Przy ubezpieczeniach powiązanych z kredytem świadczenie może zostać przeznaczone bezpośrednio na spłatę zadłużenia bankowego albo odpowiednich rat. W innych konstrukcjach sposób wypłaty może wyglądać inaczej.
Nie zakładaj więc, że jeśli suma ubezpieczenia wynosi 50 000 zł, rodzina automatycznie otrzyma 50 000 zł na własny rachunek.
Sprawdź, kto jest uprawniony do świadczenia i jak działa rozliczenie z pozostałym kredytem.
Co jeżeli ubezpieczenie spłaci tylko część kredytu?
Pozostała część zobowiązania nadal istnieje.
Załóżmy, że do spłaty pozostaje 70 000 zł, a maksymalne świadczenie wynikające z polisy wynosi 40 000 zł. Po wypłacie pozostaje około 30 000 zł zadłużenia, pomijając szczegóły rozliczenia.
Dlatego zawsze sprawdzaj sumę ubezpieczenia i limit świadczenia, a nie tylko to, czy dana kategoria ryzyka została zaznaczona jako objęta ochroną.
Czy ubezpieczenie kredytu chroni bardziej bank czy klienta?
Może chronić interesy obu stron, ale sposób ochrony zależy od konstrukcji.
Bank zmniejsza ryzyko niespłacenia zobowiązania. Kredytobiorca może natomiast otrzymać zabezpieczenie rat w sytuacji utraty dochodu, a jego rodzina może zostać częściowo lub całkowicie zwolniona z ciężaru określonego zadłużenia po zdarzeniu objętym ochroną.
Nie należy jednak zakładać, że każda polisa sprzedawana razem z kredytem została zaprojektowana wyłącznie jako korzyść dla kredytobiorcy.
Warto pytać:
kto otrzymuje świadczenie, jaka jest suma ubezpieczenia i jaki faktyczny problem klienta rozwiązuje polisa?
Czy lepsza jest polisa bankowa czy własne ubezpieczenie na życie?
Nie ma jednej odpowiedzi.
Bankowa polisa może być bardzo wygodna, ponieważ jest zawierana razem z kredytem i jej suma może być bezpośrednio powiązana z zobowiązaniem.
Niezależna polisa może natomiast zapewniać szerszą ochronę niezwiązaną wyłącznie z jednym kredytem i pozwalać wskazać innych uprawnionych.
Jeżeli koszt bankowej ochrony wynosi kilka tysięcy złotych, rozsądne jest porównanie jej z alternatywami.
Porównuj jednak ten sam zakres. Polisa na samo życie i polisa obejmująca życie, poważne choroby oraz utratę dochodu to dwa różne produkty.
Uważaj na podwójne ubezpieczenie tego samego ryzyka
Możesz już posiadać polisę grupową z pracy, prywatne ubezpieczenie na życie albo pakiet zapewniający określone świadczenie przy poważnej chorobie.
Nie oznacza to automatycznie, że dodatkowa polisa kredytowa jest zbędna, ponieważ sumy i zakres mogą się uzupełniać.
Warto jednak sprawdzić, czy nie płacisz za bardzo podobną ochronę po raz drugi, nie wiedząc o tym.
Zbierz wszystkie posiadane polisy i sprawdź ich realne świadczenia przed zakupem kolejnej.
Jak porównać kredyt z ubezpieczeniem i bez?
Poproś o dwie pełne symulacje.
Przykład:
| Parametr | Bez polisy | Z polisą |
|---|---|---|
| Kwota do dyspozycji | 50 000 zł | 50 000 zł |
| Okres | 60 mies. | 60 mies. |
| Oprocentowanie | 11,5% | 9,5% |
| Prowizja | 1000 zł | 0 zł |
| Ubezpieczenie | 0 zł | 4500 zł |
| RRSO | sprawdź | sprawdź |
| Rata | sprawdź | sprawdź |
| Całkowita kwota do zapłaty | sprawdź | sprawdź |
Dopiero po uzupełnieniu ostatnich trzech pozycji widać finansową różnicę.
Następnie dochodzi drugi etap oceny: czy dodatkowa ochrona jest dla Ciebie warta różnicy w cenie?
Nie patrz tylko na koszt – spójrz na potencjalne świadczenie
Polisa za 3000 zł nie jest automatycznie droga tylko dlatego, że kosztuje 3000 zł.
Jeżeli przy określonym zdarzeniu może spłacić 80 000 zł pozostałego zobowiązania, jej funkcja jest zupełnie inna niż produktu kosztującego 1000 zł i pokrywającego maksymalnie dwie raty.
Z drugiej strony wysoka suma ubezpieczenia nie jest wiele warta, jeśli najważniejsze dla Ciebie ryzyko znajduje się w wyłączeniach.
Cena i zakres zawsze trzeba czytać razem.
Kiedy szczególnie uważać na ubezpieczenie od utraty pracy?
Gdy Twoja forma zatrudnienia nie pasuje do typowego scenariusza pracownika na umowie o pracę.
Jeżeli prowadzisz działalność, pracujesz na kontrakcie, umowie cywilnoprawnej albo terminowej, przeczytaj definicję utraty źródła dochodu przed zakupem polisy.
Nie wystarczy, że materiał reklamowy pokazuje osobę, która „straciła pracę”.
Liczy się to, czy Twoja konkretna sytuacja zawodowa może wywołać zdarzenie objęte ochroną.
Czy warto brać polisę wyłącznie dla niższej raty?
Nie warto podejmować decyzji tylko na podstawie raty.
Niższa rata może wynikać z niższego oprocentowania, ale koszt ubezpieczenia może całkowicie pochłonąć tę korzyść.
Jeżeli wariant bez polisy ma ratę 1100 zł, a wariant z polisą 1060 zł, różnica wynosi 40 zł miesięcznie. W ciągu pięciu lat to 2400 zł.
Jeżeli polisa kosztowała 4500 zł, sama redukcja raty nie rekompensuje jej ceny. Nadal jednak pozostaje wartość samej ochrony, którą trzeba ocenić oddzielnie.
Co sprawdzić przed podpisaniem?
Przed zaakceptowaniem kredytu przeczytaj nie tylko formularz finansowy, ale również dokumentację ubezpieczenia.
Najważniejsze pytania to:
- Czy kredyt jest dostępny bez ubezpieczenia?
- Jak zmienią się wtedy oprocentowanie, prowizja i rata?
- Ile polisa kosztuje łącznie przez cały okres?
- Jakie dokładnie zdarzenia obejmuje?
- Jakie są najważniejsze wyłączenia?
- Czy istnieje karencja?
- Ile rat maksymalnie może zostać zapłaconych?
- Jaka jest suma ubezpieczenia w przypadku śmierci lub choroby?
- Czy po rezygnacji zmienią się warunki kredytu?
- Jak wygląda zwrot składki przy wcześniejszej spłacie?
Jeżeli nie potrafisz odpowiedzieć na te pytania po przeczytaniu dokumentów, nie podpisuj ich wyłącznie na podstawie zapewnienia, że „ubezpieczenie jest standardem”.
Przykład sytuacji, w której ochrona może być istotna
Załóżmy gospodarstwo z dochodem 9000 zł netto, z czego jedna osoba zarabia 6500 zł. Rodzina ma dziecko, niewielką poduszkę i ratę kredytu gotówkowego 1400 zł.
Długotrwała utrata głównego dochodu bardzo szybko zmienia budżet. Jeżeli odpowiednio dobrana polisa rzeczywiście pokrywa np. kilka lub kilkanaście rat w takim scenariuszu, może zapewnić czas na reorganizację finansów.
Nie oznacza to, że każda polisa będzie odpowiednia. Najważniejsze jest sprawdzenie, czy sposób utraty dochodu oraz sytuacja zawodowa tej osoby rzeczywiście spełniają definicje z OWU.
Przykład sytuacji, w której znaczenie polisy może być mniejsze
Inna osoba ma kredyt z ratą 600 zł, 80 000 zł płynnych oszczędności, żadnych osób pozostających na utrzymaniu i stabilne dwa źródła dochodu.
Taki kredytobiorca jest znacznie bardziej odporny finansowo na krótkotrwałe problemy.
Polisa może nadal przedstawiać wartość w przypadku poważnych zdarzeń, ale potrzeba pokrywania kilku rat przy utracie dochodu ma inny ciężar niż u osoby bez żadnej rezerwy.
To pokazuje, dlaczego odpowiedź „ubezpieczenie kredytu zawsze się opłaca” albo „ubezpieczenie kredytu nigdy się nie opłaca” jest zbyt uproszczona.
Ubezpieczenie a kilka kredytów
Jeżeli posiadasz kilka zobowiązań, polisa przypisana do jednego kredytu może chronić tylko ten konkretny produkt.
Załóżmy, że masz trzy raty:
1000 zł + 700 zł + 500 zł.
Ubezpieczenie pierwszego kredytu pokrywające 1000 zł raty nie oznacza, że pozostałe 1200 zł zobowiązań znika.
Przy wielu kredytach szczególnie ważna staje się więc całkowita odporność budżetu, a nie tylko ochrona jednego produktu.
Jeżeli problemem jest liczba zobowiązań, przeczytaj także Kredyt konsolidacyjny – jak działa i czy się opłaca?
Co jeśli ubezpieczyciel odmówi wypłaty?
Poproś o pisemne uzasadnienie oraz wskazanie konkretnego postanowienia OWU, na którym oparto odmowę.
Sprawdź, czy opis zdarzenia i dokumentacja faktycznie odpowiadają definicjom zawartym w umowie. Jeżeli uważasz decyzję za błędną, skorzystaj z procedury reklamacyjnej przewidzianej dla ubezpieczyciela.
Po jej wyczerpaniu możliwe jest również skorzystanie z pomocy Rzecznika Finansowego w sprawach należących do jego kompetencji.
Zachowuj całą dokumentację medyczną, zawodową i korespondencję związaną ze zgłoszeniem.
Czy wcześniejsza choroba może mieć znaczenie?
Może, zależnie od OWU.
Niektóre polisy przewidują ograniczenia związane ze stanem zdrowia istniejącym przed rozpoczęciem ochrony albo zdarzeniami, które mają określony związek z wcześniejszym rozpoznaniem.
Nie należy ukrywać informacji wymaganych przy zawieraniu umowy.
Jeżeli nie wiesz, czy konkretna choroba wpływa na ochronę, poproś o pisemne wyjaśnienie przed zakupem polisy, zamiast zakładać, że „ubezpieczenie obejmuje wszystkie choroby”.
Czy trzeba kupować polisę oferowaną przez bank?
Jeżeli bank wymaga określonego rodzaju zabezpieczenia dla konkretnej oferty, trzeba sprawdzić, czy dopuszcza alternatywną polisę spełniającą wymagane warunki.
Nie ma jednej reguły właściwej dla wszystkich kredytów i wszystkich banków.
Przy zwykłym kredycie gotówkowym ubezpieczenie najczęściej jest dodatkiem do produktu albo elementem określonego wariantu warunków. Przy innych rodzajach finansowania, np. kredycie zabezpieczonym konkretnym majątkiem, zasady dotyczące wymaganej ochrony mogą być zupełnie inne.
Ten artykuł dotyczy przede wszystkim niezabezpieczonego konsumenckiego kredytu gotówkowego.
Najczęstsze błędy przy ubezpieczeniu kredytu
Pierwszym jest podpisanie polisy bez sprawdzenia, czy jest rzeczywiście wymagana. Drugim skupienie się na obniżonym oprocentowaniu i pominięcie kilku tysięcy złotych składki.
Trzecim błędem jest nieprzeczytanie wyłączeń odpowiedzialności. Czwartym przekonanie, że ubezpieczenie od utraty pracy działa przy każdym sposobie zakończenia zatrudnienia. Piątym założenie, że polisa całkowicie zastępuje poduszkę finansową.
Bardzo częstym problemem jest też nieweryfikowanie rozliczenia po wcześniejszej spłacie. Jeżeli ochrona zakończyła się kilka lat wcześniej niż zakładano, warto sprawdzić, jaka część składki została zwrócona.
FAQ
Czy ubezpieczenie kredytu gotówkowego jest obowiązkowe?
Nie istnieje ogólny ustawowy obowiązek ubezpieczenia każdego kredytu gotówkowego. Konkretna oferta może jednak uzależniać otrzymanie kredytu albo określonych warunków od wykupienia dodatkowej usługi. ELI
Czy bank może dać gorsze warunki bez ubezpieczenia?
Może oferować różne warianty produktu, np. inne oprocentowanie lub prowizję zależnie od spełnienia warunków oferty. Należy wtedy porównać całkowity koszt obu wariantów.
Czy ubezpieczenie wchodzi do RRSO?
Jeżeli jego zakup jest niezbędny do uzyskania kredytu albo uzyskania go na oferowanych warunkach, jego koszt jest zaliczany do całkowitego kosztu kredytu, który wpływa na RRSO. ELI
Co najczęściej obejmuje ubezpieczenie kredytu?
Zakres zależy od produktu. Może obejmować m.in. śmierć, poważne zachorowanie, utratę dochodu, hospitalizację albo inne wskazane zdarzenia. PKO Bank Polski
Czy ubezpieczenie od utraty pracy spłaci cały kredyt?
Nie musi. Polisy często przewidują określoną maksymalną liczbę rat albo limit świadczenia. Trzeba sprawdzić OWU.
Czy osoba samozatrudniona jest chroniona od utraty pracy?
Zależy od definicji i wariantu konkretnego ubezpieczenia. Nie wolno zakładać, że ochrona przewidziana dla pracownika etatowego automatycznie obejmuje przedsiębiorcę.
Czy można zrezygnować z ubezpieczenia?
W wielu produktach tak, ale trzeba sprawdzić umowę i OWU. Rezygnacja może również wpłynąć na warunki kredytu, jeżeli utrzymywanie polisy było warunkiem preferencyjnego oprocentowania.
Czy po rezygnacji otrzymam zwrot składki?
Jeżeli ochrona wygasa przed końcem okresu, za który zapłacono składkę, przepisy przewidują zwrot za niewykorzystany okres ochrony. Muzyczny Rządowy Fundusz
Co z ubezpieczeniem po wcześniejszej spłacie kredytu?
Trzeba sprawdzić, czy wraz ze spłatą zakończyła się ochrona. Jeżeli tak, może przysługiwać zwrot składki za niewykorzystany okres. Przykładowo aktualne ubezpieczenie PKO BP przewiduje taki zwrot. PKO Bank Polski
Czy ubezpieczenie zastępuje oszczędności?
Nie. Działa tylko przy zdarzeniach objętych warunkami polisy, podczas gdy własną poduszkę finansową można wykorzystać w znacznie szerszym zakresie.
Czy warto czytać OWU?
Tak. To właśnie tam znajdziesz definicje zdarzeń, wyłączenia, limity, karencje i procedurę wypłaty. Materiał reklamowy nie wystarcza do oceny rzeczywistej ochrony.
Co zrobić, gdy ubezpieczyciel odmówi wypłaty?
Poproś o pisemne uzasadnienie, sprawdź wskazane zapisy OWU i złóż reklamację, jeżeli nie zgadzasz się z decyzją. Po wyczerpaniu odpowiedniej procedury można również rozważyć pomoc Rzecznika Finansowego.
Podsumowanie
Ubezpieczenie kredytu gotówkowego nie jest obowiązkowym elementem każdego kredytu. Może jednak być warunkiem konkretnej oferty lub uzyskania określonych parametrów finansowania. Jeżeli jest konieczne do otrzymania kredytu na przedstawionych warunkach, jego koszt ma znaczenie przy ustalaniu całkowitego kosztu i RRSO. ELI
Nie podejmuj decyzji na podstawie samego hasła „niższe oprocentowanie z ubezpieczeniem”. Poproś o pełną symulację wariantu z polisą i bez niej, a następnie porównaj ratę, RRSO oraz całkowitą kwotę do zapłaty. Dopiero później oddzielnie oceń wartość samej ochrony.
Drugim kluczowym dokumentem jest OWU. Ubezpieczenie od utraty pracy nie musi działać przy każdym zwolnieniu, poważne zachorowanie nie oznacza każdej choroby, a ochrona rat może być ograniczona do określonej liczby miesięcy. Zakres ochrony jest równie ważny jak jej cena.
Jeżeli kredyt zostanie spłacony wcześniej albo zrezygnujesz z ochrony, sprawdź również rozliczenie składki. Co do zasady niewykorzystany okres ochrony może oznaczać prawo do odpowiedniego zwrotu. Muzyczny Rządowy Fundusz
Najprostsza zasada jest więc taka: ubezpieczenie kredytu oceniaj jak osobny produkt finansowy. Najpierw ustal jego cenę, potem zakres i wyłączenia, a dopiero na końcu zdecyduj, czy rzeczywiście zwiększa Twoje bezpieczeństwo na tyle, żeby uzasadnić dodatkowy koszt.
Zobacz również
Kredyt gotówkowy – jak działa, ile kosztuje i na co uważać?
RRSO – co to jest i czym różni się od oprocentowania?
Prowizja za kredyt – co to jest i jak wpływa na koszt?
Wcześniejsza spłata kredytu gotówkowego – zwrot prowizji i kosztów
Kredyt konsolidacyjny – jak działa i czy się opłaca?
Zdolność kredytowa – co na nią wpływa i jak ją poprawić?
Oficjalne źródła
Ustawa o kredycie konsumenckim – aktualny tekst jednolity. Ustawa definiuje całkowity koszt kredytu i wskazuje, że może on obejmować koszty dodatkowych usług, w szczególności ubezpieczeń, jeżeli są konieczne do uzyskania kredytu lub otrzymania go na oferowanych warunkach. ELI
Ustawa o kredycie konsumenckim – ELI
UOKiK – koszty ubezpieczenia przy kredycie konsumenckim. Urząd wskazuje na konieczność prawidłowego uwzględniania obowiązkowych kosztów ubezpieczenia jako kosztów finansowania, a nie kwoty udostępnionej konsumentowi. Archiwum UOKiK
UOKiK – koszty ubezpieczenia i całkowita kwota kredytu
PKO Bank Polski – aktualne ubezpieczenie pożyczki gotówkowej. Strona przedstawia przykładowy zakres ochrony, sposób ustalania składki, limity świadczeń oraz zasady zwrotu składki po wcześniejszej spłacie lub rezygnacji. PKO Bank Polski
PKO BP – ubezpieczenie pożyczki gotówkowej
Rzecznik Finansowy – zwrot składki za niewykorzystany okres ochrony. RF omawia zasadę wynikającą z art. 813 Kodeksu cywilnego, zgodnie z którą w przypadku wcześniejszego zakończenia ochrony ubezpieczeniowej składka za niewykorzystany okres podlega odpowiedniemu zwrotowi. Muzyczny Rządowy Fundusz
Rzecznik Finansowy – zasady zwrotu składki ubezpieczeniowej
